STRONA GLÓWNA | DIECEZJA ŚWIDNICKA | PARAFIA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI | POGODA | PRIVATE | KATEDRA ŚWIDNICKA | POZNAJ KRAJ | POZNAJ ŚWIAT | FORUM | WSPOMNIENIA-ALBUM | ONET-ALBUM I | ONET-ALBUM II | KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PRZED I PO REMONCIE W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM | BIOGRAFIA Sierpień 24 2019 22:37:02  
Nawigacja
STRONA GLÓWNA
ZAŁOŻENIE OSADY KAMIENIEC W 1096 ROKU
Powstanie zamku Kamenec w roku 1096
ARCHITEKTURA KOŚCIOŁA KLASZTORNEGO
KSIĄŻĘTA ŚLĄSCY WOBEC KLASZTORU CYSTERSÓW W KAMIEŃCU
Cystersi – zakon reformatorski u początków zasiedlania Środkowo- Wschodniej Europy
Klasztor cysterski w Kamieńcu Ząbkowickim
Rozkwit baroku w czasach kontrreformacji
Friedrich Bernhard Werner – syn ziemi kamienieckiej
Epizod z historii wojen śląskich
Sekularyzacja na Śląsku
UPADEK OPACTWA CYSTERSÓW
Modły na chwałę Bożą milkną po 602 latach
Skutki sekularyzacji – przełom klasztoru w Kamieńcu
Książę Albrecht Pruski (1809–1872) – założyciel „linii Albrechtów“
KSIĘŻNICZKA MARIANNA
Księżniczka Marianna Niderlandzka – Pani na Kamieńcu
Dzieła Karla Friedricha Schinkla na Śląsku
HISTORIA BUDOWY PAŁACU W KAMIEŃCU
Pałac w Kamieńcu
ZAŁOŻENIA OGRODOWE PRZY PAŁACU W KAMIEŃCU
EWANGELICKI KOŚCIÓŁ W KAMIEŃCU
DZIEWIĘTNASTOWIECZNE WIDOKI KAMIEŃCA
Kamieniec Ząbkowicki w czasach pokoju
FRIEDRRICH BERNHARD WERNER
NA SUROWYM KORZENIU
KAMIENIEC ZĄBKOWICKI POD KONIEC DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ.
Niemiecki Kamenz staje się polskim Kamieńcem Ząbkowickim
Repatriacje i osiedlanie się nowych mieszkańców
Wyjątki z życia gminy w latach 1946 – 1989
KAMIENIECKI PAŁAC - HISTORIA
GMINA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ ARCHEOLOGICZNYCH
PAŁAC W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM PO ROKU 1945
Kamieniec Ząbkowicki na drodze do Europy
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Istebka
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Łopienica
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Goleniów Śląski
Historia wsi Byczeń - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Doboszowice-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Chałupki-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Mrokocin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Ożary - Gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pomianów Górny - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pilce - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sosnowa-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Suszka - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sławęcin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Śrem - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Starczów - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Topola - gmina Kamieniec Ząbkowicki
BIOGRAFIA
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć I
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć II
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć III
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć IV
ŚWIDNICA
POŁOŻENIE ŚWIDNICY
ZARYS HISTORYCZNY ŚWIDNICY
KSIĘSTWO ŚWIDNICKO - JAWORSKIE
PANOWANIE CZESKO - WĘGIERSKIE
RZĄDY AUSTRIACKIE
ZABYTKI ŚWIDNICY
Katedra św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy
Kościół Świętego Krzyża w Świdnicy
Kościół św. Józefa w Świdnicy
Kościół św. Andrzeja Boboli w Świdnicy
Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski w Świdnicy
Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w Świdnicy
Zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Świdnicy
Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Świdnicy
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 18
Najnowszy Użytkownik: Iwona
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć IV
HISTORIA WSI KAMIENIEC ZĄBKOWICKI – CZEŚĆ IV
BUDYNKI UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ W MIEJSCOWOŚCI KAMIENIEC
W XVIII w. znajdowały się w Kamieńcu następujące budynki użyteczności publicznej — szkoła katolicka, łaźnia i klasztorna gospoda (ul. Ząbkowicka 27–29). Następnie w 2 poł. XIX w. powstały z inicjatywy księżny Marianny oraz osób prywatnych szkoła ewangelicka, zakłady dobroczynne i szpitale w Kamieńcu, Istebce oraz Łopienicy. W 1873 r. zbudowano w Goleniowie węzeł kolejowy noszący nazwę Kamieniec. Ponadto w 2 poł. XIX w. wzrosła liczba gospód i restauracji oraz powstały placówki pocztowe.
W związku z tym na obszarze obecnego Kamieńca obejmującego także Istebkę, Łopienicę i Goleniów znajdowały się:
— szkoła katolicka, Pl. Kościelny 7 — patrz: zespół klasztorny, — szkoła ewangelicka, ul. Młyńska 3–4 — patrz: omówienie budynków należących do parafii ewangelickiej,
Zakłady dobroczynne, ochronka i przytułek (obecnie budynki nie zidentyfikowane)
Najwcześniej powstała ochronka dla dzieci (Kleinkinder-Bewahranstallt), założona w r. 1842 przez księżnę Mariannę, mająca niezidentyfikowaną obecnie siedzibę w okolicy hotelu Schwarze Adler (ul. Ząbkowicka 27–29).
Znajdowała się w Kamieńcu, w sąsiedztwie dawnego zespołu klasztornego. Następnie od 1870 r. zaczął funkcjonować na gruntach Istebki, przy ul. Ząbkowickiej, przytułek dla ubogich — (Witzkesche Armenhaus). Powstał on z prywatnej fundacji dokonanej przez Witzkego w 1835 r. Egzekutorzy jego testamentu planowali kupienie odpowiedniego gospodarstwa i budowę dużego przytułku. Posesję kupiono w 1858 r. i znajdujący się tu dom przebudowano na zakład w 1870 r. mogący pomieścić 11 rodzin (obu wyznań), pozostający pod opieką władz powiatowych i kamienieckiego proboszcza. W r. 1885 był to piętrowy dom zlokalizowany w sąsiedztwie szpitala ewangelickiego przy ul. Ząbkowickiej 21. Obecnie nie wiadomo, w którym budynku znajdował się ów przytułek.
Szpitale katolicki i ewangelicki, ul. Szpitalna 3–5, i Ząbkowicka 21 i 30
W 1871 r. rozpoczął działalność szpital katolicki sióstr boromeuszek usytuowany w Łopienicy, przy obecnej ul. Szpitalnej nr 3–5. Z prywatnych funduszy wzniesiono w 1870 r. budynek dla sióstr, które w rok później założyły szpital i ambulatorium Josephstift. Przy nim w 1898 r. stanęła kaplica szpitalna służąca także mieszkańcom Łopienicy. W końcu XIX w. zbudowano też mały pawilon szpitalny, założono niewielki ogród z drewnianą altaną oraz wzniesiono domkową kapliczkę przy gruntowej drodze ze szpitala ku Budzówce. Około 1900 r., szpital powiększono o nowe skrzydło. Zakład użytkowany jest do dziś, obecnie jako zakład leczniczo-opiekuńczy NFZ.
W obrębie tego obecnego, dość dużego, dwuskrzydłowego założenia, jego starsze skrzydło pochodzące z 1870 r. wzniesiono w stylu historyzmu (neoromańskie ryzality, neoklasycystyczny wystrój elewacji). W podobnym stylu, ale w nieco innych proporcjach zbudowano nowsze skrzydło szpitala z pocz. XX w. Kaplicę szpitalną zrealizowano w stylu neogotyku, maksymalnie upraszczając formy architektoniczne, podobnie jak w przypadku nowych kościołów w Pilcach i Suszce, również tynkowanych. Kształtując bryłę kaplicy projektant nawiązał do niemieckich kościołów halowych z XIV i XV w. W 2 poł. XIX w. skrzydła szpitala wyremontowano, przez co utraciły częściowo swój stylowy wygląd. Kaplicy nie przekształcano.
Najpóźniej ze wszystkich zakładów dobroczynnych oraz szpitali rozpoczęła działalność ewangelicka placówka Mariannenstifft założona na gruntach Istebki, przy ul. Ząbkowickiej 21 i 30. Na gruncie kupionym w 1847 r. zbudowano budynek w stylu szwajcarskim. Zakład otwarto dopiero w 1883 r. i umieszczono w nim czterołóżkowy szpital oraz Spielschule, punkt opieki nad dziećmi, głównie robotników. Placówkę prowadziły diakonissy, a pieczę nad nią sprawował pastor. Po 1945 r. na terenie zakładu Mariannenstift funkcjonował szpital przeciwgruźliczy, a obecnie jest on użytkowany jako Zespół Szkół.
Dawny szpital ewangelicki rozplanowany został jako zespół wolnostojących budynków wzniesionych na terenie urządzonym parkowo (wpływy współczesnej teorii sztuki ogrodowej). Główny budynek nr 21 można zidentyfikować ze wspomnianym, nie datowanym budynkiem w modnym stylu tyrolskim. Jest on zasadniczo utrzymany w duchu neoklasycyzmu, a styl tyrolski wyraził się w formach płaskiego dachu. Budynek ten można wydatować na poł. XIX w. Później, przed 1885 r. zbudowano pozostałe budynki szpitalne, w tym pawilon o konstrukcji szkieletowej, oraz stylowe ogrodzenie od ul. Ząbkowickiej.
Urzędy pocztowe
Już w końcu 1 poł. XIX w. działała w Kamieńcu stacja pocztowa organizująca także przewozy pasażerskie. Ok. 1885 r. była to już stacja pocztowo-telegraficzna. Znajdowała się w połowie drogi między dworcem kolejowym a centrum Kamieńca, czyli zapewne przy obecnej ul. Kolejowej, w sąsiedztwie wylotu ul. Skoroleckiej w Łopienicy. Widoczna była z daleka, gdyż posadzono przed nią dwie topole kolumnowe. Dwa nowsze urzędy pocztowe wzniesiono na pocz. XX w. przy ul. Kolejowej (nr 89) i Złotostockiej (nr 21). Pierwszy z budynków został zbudowany w stylu secesji łączonej z neobarokiem, a drugi — w r. 1914, w stylu postsecesyjnego historyzmu, ze szczególnie rozczłonkowaną formą dachu ze szczytem i nadwieszoną wieżyczką o konstrukcji szkieletowej.
Gospody i restauracje (budynki przy ul. Kolejowej 2, 9, 84, Krzyżowej 1, Złotostockiej 27)
Najstarszą gospodą na terenie Kamieńca był budynek przy ul. Złotostockiej 27–29. Na jego miejscu znajdowała się klasztorna gospoda przeznaczona dla gości klasztoru, po 1812 r. należąca do dominialnych dóbr kamienieckich, a w latach 1838–1937 — do książąt von Preussen. Od 2 poł. XIX w. funkcjonowała ona jako hotel Zum schwarzen Adler, zawierający komfortowe apartamenty, jadalnię, restaurację, salę koncertową. Przy hotelu znajdował się też ogródek kawiarniany z kolumnadą. Obecnie budynek użytkowany jest jako Gminny Ośrodek Kultury.
W XVIII w. gospoda była murowanym, dwukondygnacjowym budynkiem zbudowanym w latach 1681–1702, nakrytym czterospadowym dachem. Znajdowała się blisko głównego wjazdu do zespołu klasztornego. Spłonęła w r. 1817 i później została odbudowana. W 3 ćw. XIX w. przebudowano ją w stylu neoklasycyzmu szkoły berlińskiej, z szerokimi ryzalitami pozornymi w elewacjach stosowanymi w budownictwie hotelowym, a czasem w mieszkalnym budownictwie miejskim 2 poł. XIX w. Po 1945 r. budynek wyremontowano i zniszczono znaczną część wystroju elewacji. Druga duża gospoda nosząca nazwę Zum Stern (ul. Ząbkowicka 84) została zbudowana po 1873, po powstaniu węzła kolejowego w Goleniowie. Służyła głównie podróżnym. Przez współczesnych oceniana była wysoko, jako pięknie zbudowana, zawierająca komfortowe pokoje. Budynek ten istotnie prezentuje się bardzo okazale, ma bogaty wystrój elewacji. Choć zbudowany późno, już w schyłkowym okresie działalności tzw. szkoły berlińskiej reprezentuje charakterystyczny dla tej szkoły styl willowy z charakterystyczną asymetrią rzutu budynku, obecnością wieżowego aneksu z belwederem i wystrojem w stylu neoklasycyzmu.
I w końcu trzecia gospoda zwana Zum guten Hoffnunng czynna w 4 ćw. XIX w. znajdowała się za mostem na Budzówce, na terenie Istebki. Jest to obecny bezstylowy, wydłużony budynek przy ul. Ząbkowickiej 2. Pierwotnie reprezentowała budownictwo wernakularne. W 2 poł. XIX w. czynne były w Kamieńcu także dwie restauracje oraz winiarnia. Jedna z restauracji znajdowała się w starym budynku przy ul, Krzyżowej nr 1, który w poł. XVIII był prywatnym domem rodziny Kunze (jedynych kmieci we wsi?). Dom ten Werner przedstawił jako dwukondygnacjowy, kryty dachem czterospadowym z facjatą, a na pochodzącej z tego samego czasu rycinie Merza (według innego rysunku Wernera) dom przy ul. Krzyżowej nr 1 ukazano jako dwukondygnacjowy, z dwoma równoległymi dachami. Może to mieć pewne uzasadnienie w obecnym, kwadratowym obrysie rzutu domu, o ile nie jest on wynikiem późniejszej przebudowy. W 2 poł. XIX w. budynek ten użytkowany jako mieszkalno-usługowy został przebudowany i otrzymał wystrój elewacji w stylu neoklasycyzmu szkoły berlińskiej.
Drugą restaurację urządzono zapewne w budynku przy ul. Ząbkowickiej 9, za czym przemawia rozwiązanie jego przyziemia. Budynek ten zresztą sprawia wrażenie dwufazowego, przy czym z fazy drugiej, z końca XIX w. może pochodzić jego wieżowy człon w stylu historyzmu nawiązującego do gotyku, renesansu i architektury romańskiej. W Kamieńcu znana też była winiarnia u podnóża południowo-zachodniego stoku Góry Zamkowej. Zajęła ona dawny klasztorny magazyn wina z 1690 r., zwany der Himmel, wykuty, ze względu na częste wylewy Nysy, w stoku Góry Zamkowej,. Po 1810 r., po sekularyzacji klasztoru magazyn ten stał się słynną winiarnią, przekształconą w 1850 r. w elegancką gospodę. Później budynek zmienił swoje funkcje, gdyż mieszkali w nim książęcy urzędnicy. Budynek ten utrwalony na jednej z grafik z 2 poł. XIX w. był dwukondygnacjowym domem z dachem naczółkowym. Obecnie nie istnieje. Ku gospodzie tej wiodła w przeszłości drewniana kładka przerzucona przez Budzówkę zwana Himmelbrücke.
DZIEJE BUDOWY KAMIENIECKIEGO WĘZŁA KOLEJOWEGO I KOLEJOWE BUDOWNICWTO TECHNICZNE
1856–1858 — Budowa odcinka kolei Wrocławsko – Świdnicko -Świebodzickiej z Dzierżoniowa do Ząbkowic, gdzie też powstała stacja końcowa. 1873–1874 — Konkurencyjne towarzystwo Kolei Górnośląskiej podjęło ideę przedłużenia linii kolejowej ku Górnemu Śląskowi przez budowę jej odcinka z Wrocławia do Kłodzka, przy czym początkowo zamyślano o stworzeniu węzła kolejowego w Ząbkowicach Koszt jego budowy był jednak zbyt duży, dlatego inwestorzy zdecydowali się na budowę stacji węzłowej na terenie Goleniowa. Nazwano ją Kamieńcem — od najważniejszej miejscowości w okolicy, w której znajdowała się siedziba książąt von Preussen. Tak więc przy zmianie planów konieczne było wybudowanie nowego odcinka linii kolejowej linii kolejowej z Ząbkowic do Kamieńca, którą ukończono w kwietniu 1874 r. i poprowadzono dalej ku Nysie oraz Górnemu Śląskowi. W 4 ćw. XIX w. linia ta określana była jako Legnicko –Ząbkowicko -Nyska.
1874–1900 — Już w 1874 r. z kamienieckim węzłem kolejowym powiązano pocztowe i pasażerskie połączenie (omnibusami) ze Złotym Stokiem, które w 1900 r. zastąpiono koleją wąskotorową, początkowo przeznaczoną głównie do przewozów towarowych. W okresie międzywojennym uruchomiono na tej linii przewozy pasażerskie .
Zespół dworca kolejowego związanego z liniami Legnicko -Ząbkowicko-Nyską oraz Wrocławsko -Kłodzko-Praską i budownictwo techniczne
Najstarszy kamieniecki dworzec kolejowy tworzyły budynki o konstrukcji szkieletowej. Dopiero w 1880 r. wzniesiono nowy, obecny dworzec kolejowy(ul. Dworcowa 1) i towarzyszące mu budynki, m.in. administracyjne. Ustawiono je w szeregu ze względu na wydłużenie wąskiego peronu zlokalizowanego pomiędzy dwoma torowiskami. Ciąg tych budynków zamykał od zachodu budynek dworcowy ustawiony wąskim frontem ku podjazdowi. Dworzec był więc usytuowany jak stacje końcowe z początkowego okresu rozwoju kolejnictwa, np. jak stary dworzec w Koźlu. Można jednak sądzić, że takie jego usytuowanie wynikało raczej z braku miejsca, podobnie jak w przypadku dworców w Kłodzku, czy Wałbrzychu.
Zapewne zaraz po zbudowaniu technicznej infrastruktury i linii kolejowej wzniesiono w szeregu główny budynek dworcowy, trzy budynki o funkcjach administracyjnych, spedycyjnych oraz magazynowych, które zajęły mniej więcej połowę obecnego peronu. Ponadto daleko na wschód od peronu, pomiędzy torami obu linii kolejowych (i obecnie za posesją przy ul. Ogrodowej 9–11) zbudowano najstarszą nastawnię. Ceglany dworzec wzniesiony w stylu historyzmu otrzymał wydłużoną bryłę ożywioną wydatnymi lizenami ze zwieńczeniami, i zrealizowany został w stylu budownictwa ceglanego z detalem architektonicznym —neoromańskim i neogotyckim. Tym samym utrzymany był nie tylko w stylu budownictwa kolejowego 3 ćw. XIX w. ale też i architektury industrialnej tego okresu. Front budynku ozdobiono wzorem z cegły klinkierowej oraz neobarokowym naczółkiem. Pozostałe budynki dworcowe były już skromniejsze i reprezentowały kolejowe, użytkowe budownictwo ceglane. Też jednak zauważalna jest dbałość o ich architektoniczne ujęcie. Nastawnia miała charakter tylko budynku użytkowego. Przez 4 ćw. XIX w. trwała dalsza rozbudowa urządzeń kolejowych, i kolejowej infrastruktury. Na przełomie XIX i XX w. wzniesiono pierwszą wieżę ciśnień, a w latach 1910–1920 — drugą, postsecesyjną. Nie wiadomo kiedy zelektryfikowano dworzec w Kamieńcu, ale ceglana stacja trafo usytuowana na wysokości budynku przy ul. Ogrodowej 5 zdaje się pochodzić z lat ok. 1910–1920. Następnie w latach 20. XX w. zbudowano dwie nowe nastawnie, wschodnią, przy wjeździe na teren węzła kolejowego oraz zachodnią przy wyjeździe z dworca, przy wiaduktach na Kolejowej. Najciekawsza pod względem architektonicznym jest pierwsza z nich powstała według projektu typowego lub indywidualnego, ożywiona niższym aneksem o komponowanej bryle. W jej sąsiedztwie zbudowano drugą kolejową stację trafo. Z odcinkami linii kolejowych powstałymi w latach 1873–1874 związane są dwa następujące wiadukty kolejowe. Jeden z nich najwyższy, trójprzęsłowy (trójarkadowy), murowany z kamienia lub ceglany, licowany kamieniem (na linii Wrocław-Kłodzko) znajduje się ponad drogą z Kamieńca do Ząbkowic (północnym krańcem ul. Ząbkowickiej). Drugi wiadukt, znacznie mniejszy, jednoprzęsłowy usytuowany jest przy wjeździe na teren węzła kolejowego od wschodu, nad gruntową drogą ze Starczowa do Byczenia. Jest obetonowany, w związku z czym remontowany był w okresie międzywojennym lub współcześnie. Natomiast nad linią z Kamieńca do Nysy i nad gruntową drogą ze Starczowa do Byczenia zbudowano wysoki, trójprzęsłowy (trójarkadowy) wiadukt drogowy, ceglano-kamienny.
Mały dworzec kolejowy związany z koleją wąskotorową z Kamieńca do Złotego Stoku (od 1912)
Ustawa w 1892 r. dotycząca kolejek i bocznic prywatnych umożliwiła budowę kolejek (Kleinbahn), różniących się parametrami od głównych linii kolejowych. Najczęściej były to linie z licznymi stacjami i bocznicami do lokalnych zakładów przemysłowych oraz innych ważniejszych obiektów. Jeżdżące tymi liniami pociągi rozwijały szybkość maksymalnie 40 km/h. Dworce kolejek były najczęściej sytuowane koło dworców linii kolejowych.
Podobnie było w Kamieńcu-Goleniowie. Tu, na południe od głównego dworca kolejowego znajdował się tzw. Mały Dworzec. Zajmował wrzecionowaty w kształcie teren z łukowatymi bocznicami, wydzielony ulicami Ogrodową i Krótką. Z dworcem tym związane były budynki przy ul. Ogrodowej 1–3, z tym, że funkcje budynku dworcowego mógł pełnić pierwszy z nich. Budynki te reprezentują stypizowane budownictwo ceglane przełomu XIX i XX w. Zachowały się, ale torowisko stacji końcowej kolejki wąskotorowej oraz odcinek linii zostały rozebrane.
BUDYNKI PRZEMYSŁOWE, MŁYN PRZY UL. MŁYŃSKIEJ 6
W Kamieńcu przy ul. Młyńskiej 6 znajdował się klasztorny młyn. Był to w XVIII w. dwukondygnacjowy, wydłużony, murowany budynek z dachem dwuspadowym. Spłonął w 1817 r. i został odbudowany, ale później użytkowano go chyba już jako dom mieszkalny. Budynek ten zachował się do dziś, lecz w wyniku współcześnie przeprowadzonego remontu utracił swój stylowy charakter .
ZABUDOWA MIEJSCOWOŚCI
Próbując scharakteryzować zabudowę Kamieńca pod względem funkcjonalnym można zauważyć, że przed klasztorem wykształciła się służebna osada, natomiast przy ul. Młyńskiej skupiona została klasztorna zabudowa gospodarcza (zespół gospodarczy Hälterhof i młyn) oraz pojedyncze domy zagrodników lub chałupników, mieszkańców wsi.
Zabudowę części miejscowości przed klasztorem współtworzyły łaźnia (na miejscu domu przy ul. Kościelnej 1), gospoda (ul. Złotostocka 27), budynek gospodarczy (na miejscu remizy) i kuźnia (na miejscu domu przy ul. Złotostockiej 31). Obiekty te służyły zapewne osobom odwiedzającym klasztor, a także podróżnym. Na przeciw gospody stał okazały dom prywatny określony jako Kunzischehaus (Krzyżowa 1). łaźnia, gospoda i dom prywatny, zapewne murowane, były budynkami dwukondygnacjowymi, krytymi dachami dwu- lub czterospadowymi. Dom przy Krzyżowej 1 przedstawiony był na rycinie Merza jako nakryty dwoma równoległymi dachami. Zabudowie tej towarzyszyły inne, podobne budynki, niektóre mniejsze. Znacznie skromniej prezentowała się zabudowa ul. Młyńskiej, jednokondygnacjowa, złożona z czterech szerokofrontowych, jednokondygnacjowych budynków, klasztornego młyna oraz trzech wiejskich domów z odeskowanymi szczytami. Osiemnastowieczna zabudowa Kamieńca uległa zniszczeniu w czasie wielkiego pożaru z 1817 r. i była później odbudowywana. Na starych działkach oraz nowej części siedliska zbudowano szeregowo domy szerokofrontowe, charakterystyczne dla uboższych warstw ludności wiejskiej. W tym też czasie i przed 1824 r. jedyna zagroda (w czworobok) znajdowała się przy ul. Krzyżowej 1, przy dawnym prywatnym domu Kuntzischehaus. Możliwe, iż była to zagroda jedynego kmiecia w Kamieńcu, wymienianego w 1750 r.
W XIX w., w trakcie dalszego rozbudowywania wsi ku północy kontynuowano dalej stary model układu zabudowy — szeregowy z budynkami szerokofrontowymi, ale też wzorowano się w tym przypadku na układzie zabudowy miejskich przedmieść. Podobnie zresztą czyniono w sąsiednich gminach wiejskich, Istebce i Łopienicy, przy zabudowie gruntów przy węźle drogowym oraz przy dworcu kolejowym w Goleniowie. Tym samym Kamieniec uzyskiwał wygląd małego miasteczka. Obecna zabudowa Kamieńca, wyjąwszy typowo wiejską zabudowę Łopienicy, Istebki i Goleniowa oraz najstarsze budynki przy ul. Krzyżowej 1 i Złotostockiej 27, pochodzi z najwcześniej z lat ok. 1825–1850, i jest reprezentowana przez dom przy ul. Ząbkowckiej 5 nakryty dachem naczółkowym. Zdecydowana jednak większość budynków powstała w latach ok. 1840–1860 i są to domy dwukondygnacjowe z dachami dwuspadowymi, budowane już według innego wzorca formalnego. Domy te, bliskie współczesnemu budownictwu okolicznych wsi utrzymane były najczęściej w stylu uproszczonego neoklasycyzmu. W 3 ćw. XIX w. otrzymywały okazalsze wystroje elewacji zdobione detalem architektonicznym wziętym z neoklasycyzmu szkoły berlińskiej. Na tle tego budownictwa obcymi wtrętami były np. dom przy ul. Ząbkowickiej 11 oraz późniejsza gospoda przy Kolejowej 84, kształtowane dość wiernie według berlińskich wzorców. W 4 ćw. XIX w. i na przełomie stuleci XIX oraz XX w. architektoniczne ujęcie zabudowy Kamieńca nawiązywało do architektury wernakularnej oraz miejskiej, np. do kamienic czynszowych, czy też do typu kamienicy wielkomiejskiej. (np. domy przy ul. Kościelnej 1, Młyńskiej 7 i Złotostockiej 32). Budynki te i ich bogate wystroje elewacji kształtowano w duchu historyzmu, najczęściej przy użyciu neorenesansowego i neobarokowego detalu architektonicznego, lub w nawiązaniu do architektury zamkowej (por. domy wymienione wyżej oraz np. dom przy ul. Ząbkowickiej 9). Warto też zwrócić uwagę na fakt, iż chyba mocą tradycji zdecydowana większość najokazalszych budynków znalazła się znów w południowej części wsi, przed głównym wjazdem do klasztoru.
W 1 ćw. XX w. niektóre budynki użyteczności publicznej, jak np. poczta z 1914 r. przy ul. Złotostockiej były już indywidualnie projektowane. Zaczęto też wznosić wille. Jeśli chodzi o wybór stylów, to w przypadku zabudowy Kamieńca w 1 ćw. XX w. nie występowała secesja, ale już postsecesja łączona jednak z dziewiętnastowiecznym historyzmem. Pojawiło się też w Kamieńcu budownictwo korporacyjne, reprezentowane tu przez ceglane, stypizowane domy dla pracowników kolejowych, którymi w latach ok. 1900–1920 zabudowano znaczną część ul. Ogrodowej. W tym też czasie wzniesiono również przy ul. Ogrodowej i Kolejowej pierwsze bloki mieszkalne. W okresie międzywojennym wznoszono w Kamieńcu, przy różnych ulicach nieduże wille, z których wyróżnia się willa przy ul. Ząbkowickiej 5. Nowa zabudowa Kamieńca kształtowana była głównie w 4 ćw. XX w. Powstawały wówczas nowa szkoła, osiedla oraz domy jednorodzinne. Budynki te w większości stypizowane nie mają interesujących form architektonicznych, a niekiedy wręcz szpecą otoczenie Góry Zamkowej. Z kolei nowsze domy, choć o bardziej urozmaiconych bryłach, też często nie mogą być uznane za dobrą współczesną architekturę.
Wykorzystano za zgodą autora z archiwum Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji we Wrocławiu
( 16 grudnia 2003 roku )
Wszelkie prawa zastrzeżone
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Hormann
21/05/2013 15:23
Zapraszam na mój blogsmiley www.garazowe.poznan-bramy
.pl


kolezanka
08/10/2012 17:05
Witam a niewiedziałam,że się interesujesz robieniem stron.Tyle dlaczego Kamieniec a nie Bystrzyca.Pa.Pa.Pa

BOBO
08/10/2012 16:57
SERDECZNIE WITAM, OGLADALEM PANA FOTKI SĄ WSPANIAŁE.TAKIE PRAWDZIWE.POZDRAWIAM

Justyna Horska
04/10/2012 18:57
Fajna stronka,dużo historii.Młodzież winna zapoznać się z historią tych miast

BOBO
26/07/2012 07:31
Fajna stronka.Podziwiam Pana-tylko po co ta Świdnica

Copyright © 2006


Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie | okazjanazakupy.pl