STRONA GLÓWNA | DIECEZJA ŚWIDNICKA | PARAFIA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI | POGODA | PRIVATE | KATEDRA ŚWIDNICKA | POZNAJ KRAJ | POZNAJ ŚWIAT | FORUM | WSPOMNIENIA-ALBUM | ONET-ALBUM I | ONET-ALBUM II | KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PRZED I PO REMONCIE W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM | BIOGRAFIA Sierpień 24 2019 22:21:09  
Nawigacja
STRONA GLÓWNA
ZAŁOŻENIE OSADY KAMIENIEC W 1096 ROKU
Powstanie zamku Kamenec w roku 1096
ARCHITEKTURA KOŚCIOŁA KLASZTORNEGO
KSIĄŻĘTA ŚLĄSCY WOBEC KLASZTORU CYSTERSÓW W KAMIEŃCU
Cystersi – zakon reformatorski u początków zasiedlania Środkowo- Wschodniej Europy
Klasztor cysterski w Kamieńcu Ząbkowickim
Rozkwit baroku w czasach kontrreformacji
Friedrich Bernhard Werner – syn ziemi kamienieckiej
Epizod z historii wojen śląskich
Sekularyzacja na Śląsku
UPADEK OPACTWA CYSTERSÓW
Modły na chwałę Bożą milkną po 602 latach
Skutki sekularyzacji – przełom klasztoru w Kamieńcu
Książę Albrecht Pruski (1809–1872) – założyciel „linii Albrechtów“
KSIĘŻNICZKA MARIANNA
Księżniczka Marianna Niderlandzka – Pani na Kamieńcu
Dzieła Karla Friedricha Schinkla na Śląsku
HISTORIA BUDOWY PAŁACU W KAMIEŃCU
Pałac w Kamieńcu
ZAŁOŻENIA OGRODOWE PRZY PAŁACU W KAMIEŃCU
EWANGELICKI KOŚCIÓŁ W KAMIEŃCU
DZIEWIĘTNASTOWIECZNE WIDOKI KAMIEŃCA
Kamieniec Ząbkowicki w czasach pokoju
FRIEDRRICH BERNHARD WERNER
NA SUROWYM KORZENIU
KAMIENIEC ZĄBKOWICKI POD KONIEC DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ.
Niemiecki Kamenz staje się polskim Kamieńcem Ząbkowickim
Repatriacje i osiedlanie się nowych mieszkańców
Wyjątki z życia gminy w latach 1946 – 1989
KAMIENIECKI PAŁAC - HISTORIA
GMINA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ ARCHEOLOGICZNYCH
PAŁAC W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM PO ROKU 1945
Kamieniec Ząbkowicki na drodze do Europy
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Istebka
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Łopienica
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Goleniów Śląski
Historia wsi Byczeń - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Doboszowice-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Chałupki-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Mrokocin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Ożary - Gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pomianów Górny - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pilce - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sosnowa-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Suszka - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sławęcin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Śrem - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Starczów - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Topola - gmina Kamieniec Ząbkowicki
BIOGRAFIA
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć I
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć II
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć III
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć IV
ŚWIDNICA
POŁOŻENIE ŚWIDNICY
ZARYS HISTORYCZNY ŚWIDNICY
KSIĘSTWO ŚWIDNICKO - JAWORSKIE
PANOWANIE CZESKO - WĘGIERSKIE
RZĄDY AUSTRIACKIE
ZABYTKI ŚWIDNICY
Katedra św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy
Kościół Świętego Krzyża w Świdnicy
Kościół św. Józefa w Świdnicy
Kościół św. Andrzeja Boboli w Świdnicy
Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski w Świdnicy
Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w Świdnicy
Zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Świdnicy
Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Świdnicy
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 18
Najnowszy Użytkownik: Iwona
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć III
HISTORIA WSI KAMIENIEC ZĄBKOWICKI – CZEŚĆ III
Nowsze budynki na terenie założenia, mały spichlerz i domy dla pracowników najemnych (Pl. Kościelny 10, ul. Paczkowska nr 1–7)
Na rysunkach przedstawiających barokowy zespół klasztorny Werner nie oddał rzeczywistego obrysu prowadzonej łukiem jego południowej granicy, ani budynków położonych na południe od folwarku. Budynków tych nie zaznaczono także na mapie topograficznej z 1824 r., co wskazuje na to, że powstały one później. Starszy z nich gospodarczy, zapewne mały spichlerz, położony koło domu przy Pl. Kościelnym 10, był później, w 2 poł. XIX w. rozbudowywany. W tym też okresie zbudowano dom dla pracowników najemnych — wspomniany powyżej budynek przy Pl. Kościelnym 10, obecnie bezstylowy.
W czasach nowożytnych i jeszcze ok. 1824 r. droga z Kamieńca do Byczenia biegła inaczej — u podnóża Góry Zamkowej i dalej — przez Mały Byczeń do Byczenia. Gdy przeprowadzono regulację Nysy i kiedy stara droga do Byczenia stała się drogą parkową powstała w latach ok. 1838–1865 nowa, publiczna droga do Byczenia (ul. Paczkowska). Przeprowadzono ją na terenach dominialnych, w związku z czym poszerzył się od południa teren dawnego zespołu klasztornego, teraz dworskiego. Na tym nowym obszarze przedłużono drogę prowadzącą do ogrodu z oranżeriami oraz wytyczono nowe, południowe dojście do folwarku. Przy nim w latach 20. XX w. zbudowano dwa domy dla pracowników najemnych (nr 1–3, 5–7) utrzymane w charakterze budownictwa osiedlowego, lub też wzniesiono je jako budynki osiedlowe na rozparcelowanych gruntach folwarcznych.
Związane z zespołem klasztornym mosty przez Młynówkę i rzeźba figuralna na terenie założenia
Jak wynika z zachowanych przekazów trzy mosty na młynówce miały być zbudowane w latach 1681–1702. Z mostów tych zachował się tylko murowany, tynkowany most przed budynkiem bramnym. Na jego krańcach od strony wsi ustawiono figury Św. Jana Nepomucena oraz Św. Floriana przypisywane A. Jörgowi i datowane w różny sposób — na rok 1702 lub czas ok. 1732. Wydaje się, iż cokoły tych rzeźb, z których jeden datowany jest na r. 1735 są wtórne w stosunku do mostu i rzeźb. Są zbyt płaskie i w widoku na wprost markują raczej istnienie rzeczywistych cokołów. Zostały zrealizowane w duchu dojrzałego baroku. Na dziedzińcu klasztornym, przed kościołem stoi rzeźba przedstawiająca Boga Ojca, także przypisywana A. Jörgowi, wykonana ok. r. 1735 i odnawiana w 1935 r. Jeszcze w latach 80. XX w. znajdowała się na dziedzińcu klasztornym także fontanna z ok. 1700 r. W XIX w. nasadzono też kasztanowce i lipy na dziedzińcu klasztornym.
inne obiekty związane ze służbą duszpasterską i parafią rzymsko – katolicką p.w. Wniebowzięcia NMP
Są to lub były następujące budowle i cmentarze zlokalizowane na terenie Kamieńca: — rzymskokatolicki kościół parafialny (kościół klasztorny po 1810 r.) — patrz zespół klasztorny — nieistniejące stary cmentarz rzymskokatolicki, z kościołem cmentarnym p.w. Św. Marii Magdaleny — nowy cmentarz rzymskokatolicki, obecnie komunalny przy ul. Krzyżowej — szkoła katolicka, Pl. Kościelny 7 — patrz zespół klasztorny
W Kamieńcu istniał cmentarz przeznaczony dla mieszkańców Kamieńca, Istebki i Łopienicy. Myśliński błędnie zlokalizował go na dziedzińcu klasztornym, przy kościele. Cmentarz ten w średniowieczu oraz czasach nowożytnych znajdował się na południe od klasztornego budynku bramnego, pomiędzy korytem młynówki, a obecnym domu w klasztornym folwarku (Pl. Kościelnym nr 8). Cmentarz ten został zamknięty przed 1824 r., ale miejsce po nim, nazwane Begräbnisplatz, zaznaczono jeszcze na mapie katastralnej z 1861 r. Miało ono wówczas nieregularny zarys. PÓŹNIEJ było już scalone z sąsiednimi terenami użytkowymi, a obecnie jest częściowo zabudowane. Nowy cmentarz katolicki, obecny komunalny założono przed 1824 r., i zapewne w związku z nowymi zarządzeniami sanitarnymi oddalono go od miejscowości. Cmentarz ten zlokalizowano na zachód od siedliska Kamieńca, przy ul. Krzyżowej łączącej Kamieniec z Istebką. Nowy cmentarz założono na planie prostokąta, z podziałem (alejami) na kwatery i na osi północny zachód — południowy wschód. Obecne główne aleje obsadzono lipami w 3 ćw. XIX w. Na pocz. XX w. cmentarz powiększono, jego układ przeorientowano, dodano jeszcze jedną aleję oraz zbudowano nowe, obecne ogrodzenie cmentarza (metalowe, ażurowe) z prostą, murowaną bramą filarową. Utworzono obrzeże obsadzenie cmentarza oraz posadzono lipy przy krótkiej drodze dojazdowej do cmentarza. Na jego terenie zachowało się gdzie niewiele nagrobków sprzed 1945 r., wśród których najstarszy jest nagrobek rodziny Cubelius pochodzący z lat 1870–1873 Cmentarz parafialny, a obecnie komunalny powiększono po raz kolejny w latach 70. XX w.
KOŚCIÓŁ I CMENTARZ EWANGELICKI ORAZ SZKOŁA EWANGELICKA PRZY UL. MŁYŃSKIEJ
Kościół ewangelicki mający też funkcję kościoła dworskiego, zbudowano w latach 1882–1885 według wykonanego w r. 1875 projektu dyrektora budowli dworskich (Hofbau-Director) F. Martiusa. Wzniesiono go przy odcinku dawnej drogi z Kamieńca do Byczenia, obecnej ul. Zamkowej. Do 1885 r. zakończono budowę w stanie surowym. Tak ją wkomponowano u podnóża Góry Zamkowej, że stanowi wzbogacenie i urozmaicenie ogólnego widoku z położonego na górze zamku. Teren, na którym zbudowano kościół połączono drogami z siecią parkowych ścieżek i traktów. Wydłużony, jednowieżowy, jednonawowy kościół z transeptem usytuowany na nieregularnej platformie zbudowano w stylu ceglanego neogotyku. Na jednej osi umieszczono dwuprzęsłowe zamknięte prosto prezbiterium, ten samej szerokości nawę oraz wieżę. Wystrój elewacji rozwiązano z użyciem powszechnie stosowanych form, a najokazalej ujęto główny portal w wieży, z tympanonem i wimpergą z kwiatonami. W tympanonie przedstawiono postać błogosławiącego Chrystusa. Budowę kościoła prowadził syn jego projektanta, królewski rządowy budowniczy Martius. W 1885 r. wykonano też wystrój i wyposażenie kościoła. Malarz historyczny i pozłotnik Krachwitz z Ząbkowic zrealizował polichromię wnętrza uznaną za współczesnych za wspaniałą. Ponadto umieszczono w kościele organy firmy Schlag i Synowie ze Świdnicy. Zegar wieżowy zamówiono w firmie Eppner et Comp. ze Srebrnej Góry, a dzwony— w firmie Groß i Ebert z Drezna. W 1982 r. kościół ewangelicki został zagospodarowany z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Kamieńca Ząbkowickiego. W trakcie remontu, w 1983 r. spłonął dach. Remont jednak podjęto i ukończono w r. 1997. Adaptowano kościół na salę widowiskowo-wystawienniczą.
Niewielki cmentarz ewangelicki w Kamieńcu założono w 2 poł. XIX w., na gruntach Istebki, przy ul. Ząbkowickiej. Obecną jednak neogotycką ceglaną kaplicę cmentarną oraz ceglaną bramę filarową o neoklasycystycznej strukturze zbudowano w 4 ćw. XIX w. Cmentarz ten ogrodzono tylko częściowo, być może przewidując jego powiększenie. Posadzono na jego terenie 9 lip, częściowo obrzeżnie, a częściowo przy kaplicy. Cmentarz ewangelicki nie był użytkowany po 1945 r., w związku z tym nie zachował się układ dróg na jego terenie. Przetrwały nieliczne nagrobki, w tym najstarszy z r. 1917. Szkoła ewangelicka znajdowała się przy ul. Młyńskiej nr 3–4. Wzniesiono ją po 1848 r. na koszt księżny Marianny, na miejscu kupionej dawnej gospody poprzedzonej od ul. Młyńskiej dużym ogrodem. Szkoła ewangelicka użytkowana była dalej w XIX w. oraz w 1 poł. XX stulecia. Po 1945 r. także funkcjonowała jako budynek szkolny, do czasu budowy w latach 80. XX w. nowej, obecnej szkoły. Obecnie dawna szkoła ewangelicka jest budynkiem mieszkalnym, który utracił cechy stylowe.
GRODZISKO
Przekazy o grodzisku (zamku) oraz o kaplicy Św. Prokopa, położonych w okolicach klasztoru pojawiły się w końcu XVI w. w rękopisie kamienieckiego klasztoru oraz w powstałym w XVII w. dziele czeskiego historiografa Balbinusa. W źródłach tych używając określenia — zamek stwierdzano, iż znajdował się on na miejscu obecnego kościoła, a kaplica stała w miejscu zachodniej kruchty. Z zamkiem tym identyfikowano w czasach nowożytnych także obwarowania klasztoru, lub sam budynek klasztorny, który dawniej miał, według Frömricha cztery obronne wieże. Wyrażano również inne sugestie dotyczące lokalizacji grodziska, gdyż np. Zimmermann przytoczył w 1785 r. pogląd o usytuowaniu go na Górze Zamkowej (Hartaberge) oraz o lokalizacji kaplicy Św. Prokopa na miejscu obecnego klasztoru. W 2 poł. XIX w. Grünhagen także opowiadał się za położeniem grodziska na skale, w sąsiedztwie istniejącej już miejscowości Kamieniec. Aby rozwiązać nurtujące historyków zagadnienie lokalizacji grodu lub zamku i kaplicy, podjęto na pocz. XX w. badania archeologiczne, które nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W latach 1985–1987 wykonywano badania archeologiczne (sondażowo-rozpoznawcze) na terenie zajmowanym w przeszłości przez klasztor. W ich trakcie, przy północnej kaplicy prezbiterium natrafiono na relikty wielobocznego aneksu z przyporami, które Romanów zinterpretował jako pozostałości wieży zamkowej. Te same relikty zostały uznane przez Łużyniecką za powstały w 1 poł. XIV w. aneks kaplicy, zlikwidowany później, w trakcie którejś z przebudów kościoła.
Zespół rezydencjonalno-parkowy na Górze Zamkowej (Hartaberg) i dominialne folwarki
Pałac-zamek
Budowa rezydencji książąt von Preussen w Kamieńcu była spowodowana przyczynami natury praktycznej, ale wzniesienie na Górze Zamkowej wielkiego pałacu-zamku pozostawało wyrazem tendencji charakterystycznych dla romantyzmu. Ich podłożem była estetyka (docenianie walorów krajobrazu), idea patriotyzmu oraz swoisty romantyczny historyzm. Nie można bowiem wykluczyć, iż księżnej Mariannie spokrewnionej z pruską rodziną panującą nie był obcy fakt, iż już w 2 poł. XVIII w. doceniane były walory okolic Kamieńca, a król pruski Fryderyk II miał stwierdzić, iż są tu najpiękniejsze widoki na Śląsku. Ponadto z Kamieńcem wiązały się przekazy o tutejszym zamku oraz legendy dotyczące Góry Zamkowej, na której polska księżniczka (w XIV w.) oraz książę ziębicki (w końcu XV stulecia) chcieli budować zamek. Te wszystkie przesłanki, a szczególnie walory krajobrazowe Góry Zamkowej oraz jej otoczenia spowodowały, iż księżna Marianna zdecydowała się zbudować rezydencję w Kamieńcu. Miała nawet określone wzorce dla tego przedsięwzięcia — siedzibę hrabiego Ripon na szkockim pogórzu i — krzyżacki zamek w Malborku.
Realizacją pomysłu księżnej Marianny zajął się w latach 1838–1841 znany architekt Carl Friedrich Schinkel († 1841), który stworzył ogólną koncepcję założenia pałacowo-ogrodowego oraz dwa różniące się ujęcia pałacu-zamku. W pierwszym z nich budowla o neoklasycystycznej strukturze otrzymała neoromańsko-neogotycki kostium historyczny nawiązujący do charakteru angielskich i szkockich średniowiecznych zamków. Natomiast w drugiej wersji projektu Schinkel bardziej rozbudował bryłę kamienieckiej rezydencji i dał jej kostium neogotycki bliższy niemieckiemu ceglanemu gotykowi i architekturze krzyżackiego zakonu. Ten drugi projekt został przyjęty do realizacji. Pewne w nim zmiany wprowadzał Ferdinand Martius. Do 1841 r. działał w porozumieniu z Schinklem, później zmieniał szczegóły projektu sam, lub uwzględniając sugestie księżnej Marianny. Projektanci kamienieckiego pałacu-zamku starali się nie tylko o najlepsze jego architektoniczne ujęcie, ale też o właściwe powiązanie z długą, główną osią widokową, wytyczona ku Przełęczy Bardzkiej w Górach Bardzkich. Prostopadle do tej osi i lekko ukośnie na stromym, południowo-zachodnim stoku Góry Zamkowej usytuowano pałac-zamek. Przy takiej jego lokalizacji otwierał się przed nim rozległy i bardzo efektowny widok ku Pradolinie Nysy, zamkniętej pasmem Gór Bardzkich oraz Gór Złotych, wydzielających Hrabstwo Kłodzkie. W widoku interesującym, choć nie najważniejszym elementem, był zespół klasztorny z kościołem zsuniętym z osi widokowej. Pałac-zamek utrzymany został w stylu neogotyckim, z nawiązaniami do architektury romańskiej i północnowłoskiego gotyku. Zbudowano go jako założenie dwudziedzińcowe z wewnętrznymi krużgankami, z czterema wieżami i otoczone murami kryjącymi budynki o charakterze pomocniczym. Mozaikowe, barwne elewacje oblicowano cegłą klinkierową i kamieniem. Rezydencja ta ukończona została w stanie surowym w r. 1841. Prace przerwano ze względów finansowych. W 1850 r. podjął je znowu syn księżny Marianny, Friedrich Wilhelm Nicolaus Albrecht von Prreussen (*1837–†1906), w czasach którego powstały wystrój wnętrz oraz ich wyposażanie. Pałac-zamek w Kamieńcu stał się letnią rezydencją księcia Albrechta. Charakteryzował się dużym rozmachem i był porównywalny do innych europejskich, niemieckich czy też czeskich wielkich siedzib wznoszonych przez rodziny panujące lub bardzo zamożną arystokrację. Wszystkie one, łącznie z kamieniecką, pozostawały realizacjami idei romantycznego historyzmu, nurtu zapoczątkowanego w Anglii w końcu XVIII w., i rozpowszechnionego w Europie kontynentalnej po 1825 r. Istotą tego nurtu było m.in. tworzenie budowli o charakterze idealistycznym, nawiązujące do architektury gotyckich zamków, czy też do antycznej architektury greckiej i rzymskiej. W 1946 r. pałac-zamek spłonął i długo nie był użytkowany. W latach 80. XX w. służba konserwatorska podjęła działania ratownicze. Rezydencja została wydzierżawiona i w latach 1985–1986 i następnych przeprowadzono częściowy jej remont.
Założenie ogrodowo-parkowe
Cechą wielkich romantycznych rezydencji projektowanych w latach ok. 1825–1870 było lokowanie ich na wzniesieniach, oraz tworzenie powiązań przestrzennych pomiędzy nimi a otoczeniem. Podobnie rzecz się miała z pałacem-zamkiem w Kamieńcu. Ogólną koncepcję urządzenia jego otoczenia stworzył w latach 1838–1841 Schinkel, który przewidywał założenie przy pałacu tarasowych ogrodów, z układem wodnym, zasilanym mechanicznie z cieków wodnych u podnóża Góry Zamkowej należącej częściowo do Kamieńca, a częściowo do Byczenia. Schinkel określił też usytuowanie budynku maszyny parowej oraz wysłał do Kamieńca specjalistów, którzy mieli się zająć odwiertem źródła oraz stroną techniczną dostawy wody do pałacu. Zajął się tym w 1839 r. specjalista z Berlina — Egells.
Równocześnie z budową pałacu-zamku i zanim jeszcze powstały tarasowe ogrody zaczęto urządzać las na stokach Góry Zamkowej. Na jego bowiem terenie (na wschód od rezydencji) odnotowano już w r. 1841 istnienie krzyżujących się dróg (promenad?) obsadzonych aklimatyzowanymi drzewami i roślinami, dwóch wielkich basenów na wodę pitną oraz licznych punktów widokowych. Na tym obszarze, ale dalej na północny wschód pałacu-zamku urządzono przed 1841 r. duży zwierzyniec. Wydzielono część naturalnego lasu porastającego Górę Zamkową, należącego do Byczenia. Zwierzyniec ten o powierzchni 100 mórg, czyli ok. 25 ha wydzielono ogrodzeniem z drewnianych sztachet. Trzymano w nim tzw. szlachetne zwierzęta (Edelwild), czyli zapewne daniele lub sarny. Ponadto na szczycie wzniesienia znajdującego się na terenie tego założenia urządzono punkt widokowy. W latach 40. XIX w. wysoko oceniano jego walory, uznając iż jest to najwyżej położony i najefektowniejszy punkt widokowy na Śląsku. Tu też zbudowano przed 1841 r. neogotycki, ośmioboczny pawilon ogrodowy i ustawiono ławkę. Po 1857 r. przystąpiono do urządzania założenia ogrodowo-parkowego. Skupiono się przede wszystkim na formowaniu tarasowego, regularnego ogrodu przy pałacu-zamku. W tym celu książę von Preussen sprowadził w r. 1857 do Kamieńca Petera Lenné — Dyrektora Królewskich Ogrodów w Berlinie, który opracował w szczegółach schinklowską ideę pałacowych ogrodów. Według jego projektu zbudowano w latach 1859–1861 większość tarasów, a w okresie 1861–1862 (lub 1865) — najniższy taras cylindryczny. Według projektu Lenné ukształtowano także ogród z sadzawką po przeciwnej, północno-wschodniej stronie pałacu-zamku, usytuowany na głównej osi założenia. W latach 1862–1865 zbudowano 41 m poniżej poziomu zamku obecne budynki pompowni, kotłowni i gazowni. Po 1866 r. projekt Lenné realizowany był już z pewnymi korektami, dokonywanymi przez księcia von Preussen. Jedną z nich było ustawienie Pomnika Zwycięstwa na dachu groty przy sadzawce na północny wschód od pałacu. O współudziale księcia w pracach projektowych dotyczących założenia ogrodowo-parkowego świadczą listy jego matki do F. Martiusa, pochodzące z lat 60. XIX w. Wszystkie prace przy formowaniu ogrodu zakończono ostatecznie ok. 1872 r., wzbogacając go rzeźbą ogrodową. Nasadzono drzewa oraz krzewy liściaste i iglaste 58 gatunków, w tym aklimatyzowanych, a naturalny układ zieleni wysokiej na terenie parku pałacowego wzbogacono szpalerami i alejami i kręgami z drzew. Jeden ze zbiorników na wodę pitną obsadzono kręgiem z buków, dębów, klonów i sosen, a drugi — kręgiem z bukiem oraz dębów. Powstały też grabowe obsadzenie (na łuku półkola) małego ogrodu na północny wschód od pałacu oraz krótkie aleje bukowo-dębowe lub dłuższe bukowo-dębowo-klonowe łączące północną i zachodnią część parku. Założono też aleje u podnóża Góry Zamkowej, od strony północno-zachodniej i północno-wschodniej. Tu powstały aleja bukowo-grabowo-dębowo-brzozowe oraz aleja bukowo-klonowo-grabowa prowadzona w sąsiedztwie kościoła ewangelickiego. A przy innej drodze prowadzącej ku temu kościołowi i dalej ku zespołowi rezydencjalnemu założono aleję z kasztanowców. Przed 1885 r. przekształcono też dawny zwierzyniec na naturalny, leśny park, a projektantem tych zmian miał być artysta-ogrodnik (Kunstgärtner) Bernkopf z miejscowości Ullersdorf. Zmiany polegały na skorygowaniu starego układu dróg lub na stworzeniu nowego oraz na urządzeniu punktów widokowych. Zapewne na tym obszarze powstały dwa punkty widokowe, jeden zwany Albrechtshöhe i drugi w pobliżu drogi do Byczenia. Pierwszy z nich ukształtowano jako część wzgórza umocnioną murem oporowym z kolistym kręgiem na szczycie. Krąg ten obsadzono w centrum kręgiem z drzew, a od zewnątrz obudowano niską kolumnadą. Drugi punkt widokowy z ławką i widokiem na Góry Złote znajdował się w południowo-wschodniej części wzgórza, w pobliżu drogi do Byczenia, na skarpie ku której wiodły kamienne schodki. Na pocz. XX w. na północny wschód od punktu widokowego z pawilonem wzniesiono mauzoleum w formie antycznej, greckiej świątyni. Stało się ono w latach 1906–ok. 1940 miejscem pochówku członków rodziny książęcej, księcia Friedricha Wilhelma Nicolausa Albrechta von Preussen, jego żony i synów. W okresie międzywojennym otoczenie mauzoleum nie było tak zalesione jak dziś, a świątynia, ku której prowadziła bita droga, znajdowała się na terenie odkrytym, z nielicznymi nasadzeniami.
Tak kształtowane założenie ogrodowo-parkowe przy kamienieckim pałacu-zamku nie miało w 2 poł. XIX w. jednolitego charakteru. Składało się wyraźnie z trzech części, ogrodu na zachód pałacu-zamku, z właściwego parku krajobrazowego oraz z parku naturalnego na terenie dawnego lasu. Najefektowniej prezentował się ogród przed pałacem. Był to siedmiopoziomowy, tarasowy ogród na stromym, południowo-zachodnim stoku wzgórza, służący podkreśleniu osi widokowej, osi kompozycji oraz ekspozycji pałacu. Rozczłonkowane architektonicznie tarasy łączone schodami terenowymi miały komponowane mury oporowe oraz ozdobne balustrady. Ożywiane były pergolami, basenami z fontannami tworzącymi układ wodny lub kwaterami z kompozycjami roślinnymi (dywany kwietne i rosaria). Całości dopełniała rzeźba ogrodowa — figury nimf w niektórych z fontann oraz inne rzeźby w niszach tarasów, lub murów oporowych. Ogólnie kompozycja ta bazowała na układach regularnych ogrodów nowożytnych. Małą architekturę tarasów utrzymano głównie w stylu neoklasycyzmu, i w niewielkim stopniu wykorzystywano formy neogotyckie. Kontynuacją tego założenia, które stanowiło swego rodzaju oprawę pałacu był niewielki, regularny ogród położony na północny wschód od pałacu, na jego osi. Zawarty w obrębie dużej eksedry wydzielonej drogą obsadzoną grabami zawierał wieloboczny basen z grotą w formie kolumnowej, neogotyckiej budowli, flankowanej przez terenowe, reprezentacyjne schody prowadzone ku tafli wody. Na dachu tej groty postawiono w 1871 r. Pomnik Zwycięstwa (figurę Victorii), związany z wygraną przez Niemcy wojną niemiecko-francuską oraz odnoszący się do wojen napoleońskich. Postać Victorii umieszczono na marmurowej, jedenastometrowej kolumnie z granitowym cokołem. Na wschód od tego ogrodu, mniej więcej do połowy zalesionego wzgórza urządzony był właściwy park z gęstą siecią dróg, jak wynika z mapy topograficznej z 4 ćw. XIX w. W południowej jego części, u podnóża wzniesienia zbudowano zespół budynków zawierających urządzenia służące zaopatrywaniu ogrodowego układu wodnego w wodę oraz umożliwiające oświetlenie zamku. Zbudowano je przy odcinku dawnej drogi z Kamieńca do Byczenia, przekształconym na drogę parkową. Jest to obecna ul. Zamkowa. Pompownia z maszyną parową i gazownia) miały funkcje techniczne, ale też stanowiły urozmaicenie parku, zwłaszcza, że rezerwuar wody otrzymał zarys nieregularnego stawu z fontanną. Szczególnie efektownie rozwiązano mający rozczłonkowaną bryłę budynek pompowni (ul. Zamkowa 5), wzorowany na architekturze angielskiej, w typie angielskiego cottage, domu wiejskiego. Aby ukryć techniczne przeznaczenie komina kotłowni pompowni dano mu formę neogotyckiej wieży. Było to zresztą w architekturze berlińskiej 3 ćw. XIX w. rozwiązaniem często spotykanym, gdyż np. w podobny sposób formowano w tym czasie kominy innych budynków przemysłowych, np. kopalń węgla kamiennego. Pod względem stylistycznym budynek pompowni utrzymany był w stylu łączącym neorenesans z neoklasycyzmem i neogotykiem. Fasadę pompowni ożywiono figurą alegoryczną przedstawiającą kowala, odnoszącą się do technicznej funkcji obiektu. Inaczej zupełnie rozwiązano sąsiedni, ceglany budynek gazowni, któremu nadano kształt charakterystyczny dla zbiorników gazu. W okresie międzywojennym budynek użytkowany był jako elektrownia. Otrzymał on artykulację elewacji w stylu neoromańskim, a okna rozwiązano w duchu neogotyku tudorowskiego.
Na wschód od scharakteryzowanego powyżej parku znajdowała się trzecia część założenia, dawny zwierzyniec przekształcony na park naturalny. Obszar ten, który zachował właściwie charakter lasu, był tworzony według pomysłów księcia lub któregoś z zatrudnianych ogrodników. Przecinała go gęsta sieć dróg prowadzonych po stromych stokach, łączących punkty widokowe, m.in. dwa najważniejsze. Punktów widokowych było zresztą na terenie kamienieckiej rezydencji bardzo wiele. Rozległe widoki można też było podziwiać z płaskich dachów gospodarczych budynków przy zamku, z jego głównego tarasu i wież. Zasięg panoram miał obejmować Ząbkowice, Szczeliniec w Hrabstwie Kłodzkim, Otmuchów w pow. Nyskim oraz pogranicze śląsko-morawskie. Z terenu kamienieckiego zespołu rezydencjonalnego miała być też widoczna siedziba księżny Marianny w Białej Wodzie na śląsku Austriackim, która była również położona w dobrym punkcie widokowym, zorientowanym na śląską równinę. Obecnie z omówionego powyżej zespołu pałacowo-parkowego o powierzchni 126 ha zachowały się starodrzew, częściowo aleje, ogrody przy pałacu, zespół pompowni i gazowni przy stawie u podnóża Góry Zamkowej i zbiorniki na wodę pitną. Ze względu na dużą ilość samosiewów zatarła się granica pomiędzy właściwym parkiem pałacowym a parkiem naturalnym, leśnym. Rozrost samosiewów spowodował też zaniknięcie dawnych punktów widokowych. Zniszczeniu uległy architektoniczna oprawa punktu widokowego Albrechtshöhe oraz neogotycki pawilon (przed 1982 r.). Niszczeje neoklasycystyczne mauzoleum.
Folwarki dominialne w Kamieńcu należące do książąt von Preussen
— dawny folwark klasztorny, Pl. Kościelny 8–9 — patrz: zespół klasztorny — folwark polny Dęboróg przy ul. Ząbkowickiej (Eich Fuhrwerck (1736), Eich Vorwerck (ok. 1750), Eichvorwerck (1862, 1887), ul. Ząbkowicka 55 Folwark Dęboróg był również w przeszłości folwarkiem klasztornym. Założony został przez cystersów w r. 1424, przy trakcie z Kamieńca do Ząbkowic. Tak położony folwark był niszczony w czasie wojen mających miejsce w XV w. oraz w czasach nowożytnych, i następnie — odbudowywany. Około 1750 r. zajmował on grunty po zachodniej stronie traktu do Ząbkowic, a naprzeciw znajdowała się niewielka osada, zamieszkała zapewne przez zagrodników pracujących w folwarku. Osada ta zanikła przed 1824 r. po korekcie przebiegu traktu do Ząbkowic. Pozostał tylko folwark (od 1810 r. dominialny), który wraz z przynależnymi gruntami tworzył w 2 poł. XIX w. odrębną gminę.
Folwark Dęboróg jest założeniem wielofazowym i składa się z dwóch części, starszej, północnej, częściowo wciętej w stok wzniesienia i nowszej, południowej, położonej na płaskim terenie. Układ i zrąb zabudowy pierwszej z nich powstał przed 1824 r. W najwyżej położonym miejscu folwarku, ponad majdanem z zabudową gospodarczą stała kuria majątkowa. Zabudowę starszego folwarku przebudowywano następnie (z zachowaniem układu budynków) w 2 poł. XIX w. W tym też czasie rozpoczęto kształtowanie nowszej, południowej części folwarku, na terenie którego zbudowano przed 1861 r. nowy budynek gospodarczy z elewacjami licowanymi kamieniem, określany obecnie jako magazyn. Następnie w 4 ćw. XIX w. dobudowano pozostałe budynki gospodarcze położone pomiędzy starą i nową częścią folwarku. Wszystkie nowsze budynki zbudowano przy dwóch, szerokich krzyżujących się drogach. Na południe od tej zabudowy kształtował się prostokątny, niezabudowany dziedziniec folwarczny. W okresie międzywojennym prowadzono w folwarku hodowlę bydła i użytkowano mleczarnię. Ok. 1940 r. zbudowano przy folwarku dom dla pracowników najemnych lub budynek będący zaczątkiem osiedla na rozparcelowanych gruntach folwarcznych (ul. Ząbkowicka 33–43). Po 1945 r. folwark Dęboróg, już PGR rozbudowano o nowe, typowe budynki gospodarcze, usytuowane zarówno poza jego starszą i nowszą częścią. Ponadto w latach 50. XX w. wzniesiono przy folwarku i wzdłuż ul. Ząbkowickiej nowe budynki mieszkalne dla pracowników.
Dom Albrechthaus w Kamieńcu (ul. Ząbkowicka 26?) i dominialne leśniczówki, ul. Paczkowska 6 oraz Szpitalna 7
W okresie międzywojennym do książąt von Preussen należał położony w Kamieńcu dom zwany Albrechtshof. Wiadomo jedynie, że znajdował się na terenie Istebki, a więc zapewne przy ul. Ząbkowickiej. Biorąc pod uwagę tę lokalizację można przypuszczać, że była to willa przy ul. Ząbkowickiej 26, najlepszy pod względem architektonicznym budynek w miejscowości Kamieniec. Willa ta zbudowana w latach 80. XIX w. w stylu historyzmu (neorenesansu i neobaroku) mogła być użytkowana jako dom gościnny lub czasami jako budynek użyteczności publicznej. Tu bowiem po 1930 r. przeniesiono z Rogowa świetlicę Ewangelickiego Związku Śląskiej Młodzieży ˚eńskiej. Obecnie jest to siedziba Urzędu Gminy. Pierwszą dominialną leśniczówkę (Forsthaus) lub dom książęcego łowczego (Jägerhaus) zbudowano w Kamieńcu w 1840 r. na polecenie księżny Marianny. Budynek ten (ul. Paczkowska 6) wzniesiono przy rozwidleniu obecnych ulic, Paczkowskiej oraz Złotostockiej, na północny wschód od mostu na Nysie, w sąsiedztwie osuszonego stawu. Leśniczówkę z asymetrycznie usytuowanym wieżowym aneksem i wystrojem w stylu neoklasycyzmu wzniesiono w stylu willowym szkoły berlińskiej. Był to niewątpliwie okazały budynek z bogatym wystrojem, gdyż Knie określił go (w latach 40. XIX w.) jako wspaniały, a Peter (w r. 1885) — jako ozdobny.
Dom ten, zgodnie z estetyką epoki obsadzono po 1840 r. topolami berlińskimi o formie kolumnowej, będącymi w klimacie krajów zaalpejskich substytutami śródziemnomorskich cyprysów. W 4 ćw. XIX w., jak można przypuszczać budynek ten przestał być użytkowany jako leśniczówka, gdyż wzmiankowano już tylko dominialną leśniczówkę w Łopienicy. W 2 poł. XX w. budynek przy ul. Paczkowskiej 6 przeznaczony został na cele mieszkalne i przebudowany, w związku z czym utracił cechy stylowe. Zachowała się tylko charakterystyczna bryła z asymetrycznie usytuowanym, wieżowym aneksem. Drugą dominialną leśniczówkę i budynki gospodarcze zbudowany po 1863 r. Łopienicy przy ul. Szpitalnej 7, na północ od szpitala. Budynki administracyjno-mieszkalne i gospodarcze skupiono wokół dużego prostokątnego dziedzińca. Zabudowie zespołu leśniczówki nie dano okazalszych form architektonicznych, i upodobniono ją do zabudowy wsi o charakterze wernakularnym. Po remontach dokonanych w 2 poł. XX w. budynki należące do zespołu leśniczówki utraciły swój stylowy charakter.
Wykorzystano za zgodą autora z archiwum Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji we Wrocławiu
( 16 grudnia 2003 roku )
Wszelkie prawa zastrzeżone
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Hormann
21/05/2013 15:23
Zapraszam na mój blogsmiley www.garazowe.poznan-bramy
.pl


kolezanka
08/10/2012 17:05
Witam a niewiedziałam,że się interesujesz robieniem stron.Tyle dlaczego Kamieniec a nie Bystrzyca.Pa.Pa.Pa

BOBO
08/10/2012 16:57
SERDECZNIE WITAM, OGLADALEM PANA FOTKI SĄ WSPANIAŁE.TAKIE PRAWDZIWE.POZDRAWIAM

Justyna Horska
04/10/2012 18:57
Fajna stronka,dużo historii.Młodzież winna zapoznać się z historią tych miast

BOBO
26/07/2012 07:31
Fajna stronka.Podziwiam Pana-tylko po co ta Świdnica

Copyright © 2006


Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie | okazjanazakupy.pl