STRONA GLÓWNA | DIECEZJA ŚWIDNICKA | PARAFIA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI | POGODA | PRIVATE | KATEDRA ŚWIDNICKA | POZNAJ KRAJ | POZNAJ ŚWIAT | FORUM | WSPOMNIENIA-ALBUM | ONET-ALBUM I | ONET-ALBUM II | KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PRZED I PO REMONCIE W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM | BIOGRAFIA Sierpień 24 2019 22:18:54  
Nawigacja
STRONA GLÓWNA
ZAŁOŻENIE OSADY KAMIENIEC W 1096 ROKU
Powstanie zamku Kamenec w roku 1096
ARCHITEKTURA KOŚCIOŁA KLASZTORNEGO
KSIĄŻĘTA ŚLĄSCY WOBEC KLASZTORU CYSTERSÓW W KAMIEŃCU
Cystersi – zakon reformatorski u początków zasiedlania Środkowo- Wschodniej Europy
Klasztor cysterski w Kamieńcu Ząbkowickim
Rozkwit baroku w czasach kontrreformacji
Friedrich Bernhard Werner – syn ziemi kamienieckiej
Epizod z historii wojen śląskich
Sekularyzacja na Śląsku
UPADEK OPACTWA CYSTERSÓW
Modły na chwałę Bożą milkną po 602 latach
Skutki sekularyzacji – przełom klasztoru w Kamieńcu
Książę Albrecht Pruski (1809–1872) – założyciel „linii Albrechtów“
KSIĘŻNICZKA MARIANNA
Księżniczka Marianna Niderlandzka – Pani na Kamieńcu
Dzieła Karla Friedricha Schinkla na Śląsku
HISTORIA BUDOWY PAŁACU W KAMIEŃCU
Pałac w Kamieńcu
ZAŁOŻENIA OGRODOWE PRZY PAŁACU W KAMIEŃCU
EWANGELICKI KOŚCIÓŁ W KAMIEŃCU
DZIEWIĘTNASTOWIECZNE WIDOKI KAMIEŃCA
Kamieniec Ząbkowicki w czasach pokoju
FRIEDRRICH BERNHARD WERNER
NA SUROWYM KORZENIU
KAMIENIEC ZĄBKOWICKI POD KONIEC DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ.
Niemiecki Kamenz staje się polskim Kamieńcem Ząbkowickim
Repatriacje i osiedlanie się nowych mieszkańców
Wyjątki z życia gminy w latach 1946 – 1989
KAMIENIECKI PAŁAC - HISTORIA
GMINA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ ARCHEOLOGICZNYCH
PAŁAC W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM PO ROKU 1945
Kamieniec Ząbkowicki na drodze do Europy
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Istebka
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Łopienica
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Goleniów Śląski
Historia wsi Byczeń - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Doboszowice-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Chałupki-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Mrokocin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Ożary - Gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pomianów Górny - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pilce - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sosnowa-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Suszka - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sławęcin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Śrem - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Starczów - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Topola - gmina Kamieniec Ząbkowicki
BIOGRAFIA
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć I
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć II
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć III
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć IV
ŚWIDNICA
POŁOŻENIE ŚWIDNICY
ZARYS HISTORYCZNY ŚWIDNICY
KSIĘSTWO ŚWIDNICKO - JAWORSKIE
PANOWANIE CZESKO - WĘGIERSKIE
RZĄDY AUSTRIACKIE
ZABYTKI ŚWIDNICY
Katedra św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy
Kościół Świętego Krzyża w Świdnicy
Kościół św. Józefa w Świdnicy
Kościół św. Andrzeja Boboli w Świdnicy
Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski w Świdnicy
Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w Świdnicy
Zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Świdnicy
Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Świdnicy
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 18
Najnowszy Użytkownik: Iwona
Historia wsi Starczów - gmina Kamieniec Ząbkowicki
HISTORIA WSI STARCZÓW – GMINA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI
STARCZÓW
Dawne nazwy miejscowości
Altmanni villa (1291), Altmannsdorf (1293), Altmansdorf (1300), Altmansdorph (1322, 1359), Altmanni villa (1300, 1340, 1360), Lacmanndorf (1319), Altmansdorf (1327), villa Altmansdorf (1346, 1350, 1359), Altmansdorff (1361), Altaltmansdorff (1666/1667), Alt Altmansdorf (ok. 1750), Alt Altmannsdorf (1765), Alzendorf, Adelmannsdorf (przekaz Zimmermanna, 1785) Alt Altmansdorf (1785–1945)
Kolonie i przysiółki
Neue Häuser (ok. 1750)
Etymologia nazwy wsi
Według Klemenza jest to nazwa patronimiczna utworzona od imienia Altmann, które być może nosił locator, założyciel wsi.
Historia wsi, parafii i dóbr
Dzieje wsi
W najstarszych dokumentach Starczów Alt Altmannsdorf oraz Neu Altmannsdorf nie były rozdzielane. Druga z tych wsi, położona bliżej Ziębic, powstała z rozparcelowanego folwarku i wymieniona została po raz pierwszy w r. 1386. 1291 — Pierwsza wzmianka o Starczowie. 1291–1329 — Istniało już sołectwo, które należało do niejakiego Arnesta. Następnie sołtysami byli m. in.: Ditmar (1293), Jakob (1323), Goswin (1329), Jacob (1340), 1299 — Starczów, jakieś dobra lub tylko młyn we wsi w należały do krzyżowców ze szpitala w Ziębicach. 1299–1329 — Wzmiankowany jest młyn położony w centrum wsi, będący przedmiotem transakcji. (patrz — dzieje dóbr) 1319 — Odnotowano istnienie drugiego młyna, na polu pod Starczowem, w późniejszym przysiółku Neue Häuser (?). 1326 — Wymieniono ławnika Gosko ze Starczowa, reprezentanta obieralnych władz wsi. 1359 — Istniał kościół w Starczowie koniec XV–XVI w. — Miejscowość podzielona na dwie nierówne części pozostawała w rękach szlachty. Większa, południowa część wsi znajdowała się w obwodzie ząbkowickim, a mniejsza północna — w obwodzie ziębickim. 1585 lub 1586 — Południowa część Starczowa została kupiona przez kamienieckich cystersów. 1645 — W czasie wojny trzydziestoletniej wieś wyludniła się. (patrz — tabela) 1666 — Areał wsi wynosił około 30 łanów. ok. 1750 — Na wschód od północnego krańca wsi, na cieku wodnym poza siedliskiem wsi znajdował się przysiółek Neue Häuser z paroma domostwami i młynem (dominialnym?), znajdującym się być może na miejscu młyna wzmiankowanego w XIV w. Natomiast nie przetrwał młyn znajdujący się w średniowieczu we wsi. Być może pozostał po nim staw przy folwarku sołeckim (nr 44).
1765–1824 — Starczów był dużą wsią o charakterze rolniczo-rzemieślniczym, na terenie której znajdowały się liczne gospodarstwa kmiece, w liczbie 22–28. Przed 1824 r. zanikł przysiółek Neue Häuser. Z jakichś względów, być może z powodu obniżenia się poziomu wody zrezygnowano we wsi z młynów wodnych i przed 1824 r. zbudowano wiatraki na wzgórzach ujmujących północny kraniec wsi. Wzniesiono je na gruntach dominialnych 1810–ok. 1850— Po sekularyzacji zakonu cystersów południowa część wsi przestała być własnością klasztorną i 1811(1812) weszła w skład posiadłości królowej niderlandzkiej, a później — jej spadkobierców (patrz: dzieje dóbr). W 2 ćw. XIX w. rolniczo-rzemieślniczy Starczów nie rozrósł się terytorialnie, ale zwiększyły się liczba jego domostw oraz zaludnienie. Ok. 1850–1937 — Później po związanej z uwłaszczeniem regulacji stosunków społeczno-ekonomicznych na wsi i po wydaniu ordynacji powiatowej w 1872 r. Starczów stał się samodzielną gminą wiejską z siedzibami okręgu administracyjnego, policyjnego (Amtsbezirk) oraz — urzędu stanu cywilnego (Standeamt). W 4 ćw. XIX w. Starczów z dużym areałem gruntów, miał ustabilizowaną sytuację ludnościową. 1886–1937 — Istniało we wsi dziedziczne sołectwo o powierzchni 100–113 ha, należące do: Paula Schmidta (ok. 1886–1898), Carla Weisbacha (1905), Carla Scholza (1917) i Nilsa de Maré (ok. 1921–1937). W folwarku sołeckim prowadzono produkcję rolną, uprawy oraz hodowlę bydła. 1945–2003 — Starczów został zasiedlony i zasadniczo nie wyludnia się.
Historia parafii
Przed 1359 — Kościół w Starczowie był początkowo kościołem parafialnym dla wsi i sąsiedniego Goleniowa. 1359 — W związku z inkorporacją kościoła w Byczeniu do klasztoru w Kamieńcu powstała duża parafia, w której skład weszły także Starczów i związany z nim Goleniów. Kościół w Starczowie określany również jako kaplica, stał się w ramach nowej parafii kościołem filialnym. Otrzymywał dziesięciny i wpływy z Goleniowa. 1666/1667 — Kościołem p. w. Św. Jana Chrzciciela w Starczowie administrował proboszcz z Byczenia. Przed 1785 — Cystersi ufundowali we wsi szkołę. 1785–1890 —Starczów nadal pozostawał w ramach parafii w Byczeniu i po sekularyzacji zakonu w 1810 r. przeszedł wraz z nią pod patronat państwa. 1890 — Erygowano w Starczowie parafię obejmującą Starczów i Goleniów. 1929 — We wsi dominowali katolicy, a ewangelicy stanowili tylko 1/10 ogólnej liczby mieszkańców wsi. 2000 — Obecnie do parafii w Starczowie, również z kościołem Św. Jana Chrzciciela należą Goleniów z kościołem filialnym Matki Boskiej Częstochowskiej oraz część Kamieńca przy dworcu kolejowym.
Dzieje dóbr
XIV w. — We wsi znajdowały się różne posiadłości, z którymi związane były nieruchomości i czynsze. 1300–1329 — W 1300 r. brat Hildebrand, krzyżowiec i komtur szpitala w Ziębicach sprzedał młynarzowi Telo (Tylo) czynsz z ich młyna w Starczowie. Nie wiadomo, czy chodziło tu młyn, w środku wsi, czy też o ten drugi obok niej. W latach bowiem 1319–1329 należały one do Tylona i jego synów. Ci ostatni w r. 1319 odstąpili swoją część dóbr młyńskich krzyżowcom z Ziębic. A w dziesięć lat później, w 1329 r. ziębiccy krzyżowcy kupili od Matiasa i Heynuska, synów młynarza Tylo drugi młyn w środku wsi. 1346 — Książę ziębicki Mikołaj odstąpił braciom Ottonowi, Ottokarowi i Nicolausowi de Glubocz zastawione dotąd książęce prawa dotyczące Starczowa. 1350— Roczny czynsz ze wsi należał do Elisabeth, żony Nicolausa de Dangilwicz z Byczenia, która sprzedała go kamienieckim cystersom. ok. 1490 — Odnotowano podział wsi na dwie części, południową znacznie większą i północną mniejszą.
Posiadłości w północnej części wsi z folwarkiem nr 16 (XVI–XX w.)
Przed r. 1584 — Posiadłość należała do Schaffgotschów z Doboszowic. 1584–1630 — Dobra posiadał Gottfried von Promnitz, które później sprzedał je panom von Maltitz, którzy posiadali je jeszcze w r. 1630. Wówczas należały one do Johanna Sigmunda von Maltitz. lata 30. XVII w.— Północną część Starczowa przejął biskup ołomuniecki, hrabia von Lichtenstein. 1666 — Dobra należały do hrabiego von Hoditz. pocz. XVIII w. — Posiadłość pozostawała w rękach hrabiów von Lichtenstein z Doboszowic. 1722 — Majętność kupił Karl Leopold von Seherr-Thoss, i posiadał ją jeszcze w r. 1785. 1841 — Majętność kupiona została przez księżnę Mariannę, która miała już większą, południową część wsi. Ok. 1850–1872 — Po przekształceniu Starczowa w nową, samodzielną gminę wiejską, został on wyłączony z kamienieckich dóbr książąt von Preussen, którzy zachowali tylko okręg dworski. Należały do niego dobra o powierzchni 227–240 ha, z folwarkiem, który dzierżawili. W folwarku prowadzona była intensywna hodowla śląskiego bydła czerwonego. Folwark ten wymieniony został na pocz. XX w. przebudowany i zachował do dziś (nr 16).
Dobra w południowej część wsi (XV–XX w.)
1490–1586 — Dobra w południowej części wsi należały do Georga von Reideburg z Kobylej Głowy, który przekazał je wówczas braciom Hansowi, Heinzowi i Wenzelowi von Domancz ze Bobolic. Rodzina ta zachowała część Starczowa do 1586 i sprzedała ją kamienieckim cystersom. 1586–1810 — Południowa część Starczowa była własnością cystersów, a ok. 1666 — prałata z tego konwentu. Do dóbr należało wówczas 26 łanów. Zasiedlało je w 1785 r. 26 kmieci, 4 zagrodników i 45 chałupników, łącznie z rodzinami 513 osób. Znajdowało się tu też zapewne klasztorne gospodarstwo.
1811(1812) — Po sekularyzacji dóbr klasztornych południowa część Starczowa przeszła, wraz z 31 innymi, dawnymi wsiami klasztornymi w ręce królowej niderlandzkiej Frideriki Louisy Wilhelminy, księżniczki z rodu Hohenzollernów. 1838 — Poklasztorną część wsi otrzymała córka królowej Frideriki Louisy Wilhelminy — Marianna († 1883) (por. omówienie dóbr książęcych w rozdziale poświęconym Kamieńcowi). Ok. 1850–1872 — Po przekształceniu Starczowa w nową, samodzielną gminę wiejską, południowa jego część została wyłączona z kamienieckich dóbr książąt von Preussen.
Dobra Försterów w południowej części Starczowa
1880–1937 — Wykształciła się w południowej części Starczowa nowa, duża posiadłość ziemska o powierzchni 143–159 ha należąca do rodziny Försterów — Josepha, jego spadkobierców (ok. 1905) i Leonarda (ok. 1917–1930). Przed 1937 r. została rozparcelowana przez Schlesische Landgesellschaft. Można przypuszczać, że z dobrami tymi związana była jedna z trzech większych zagród na terenie wsi, obecne gospodarstwo nr 111.
Układ przestrzenny wsi
Starczów położony jest na północny wschód od Kamieńca i na wschód od Goleniowa Śląskiego, obecnie części Kamieńca. Znajduje się na terenie pofałdowanym zamykającym od północnego wschodu dolinę Nysy. Około połowy XVIII w. Starczów był dużą i długą ulicówką, o zasięgu takim, jak obecnie, wypełnioną zagęszczoną zabudową. W centrum wsi znajdował się klasztorny folwark, a na południowym krańcu wsi — kościół. Ponadto przy północno-wschodnim krańcu Starczowa, na cieku wodnym poza jego siedliskiem znajdował się młyn tworzący z paroma domostwami przysiółek Neue Häuser. Pierwsza, dokładniejsza mapa wsi z 1824 r. potwierdza ogólne zdjęcie kartograficzne wsi z poł. XVIII w. i wnosi wiele szczegółów. Wynika z niego, że ok. 1824 r. główna wiejska ulica nie była regularna i miejscami wielokrotnie rozszerzała się, a niektóre fragmenty nawsia były zabudowane. Oś układu tworzyła droga z Niedźwiednika do Goleniowa, przecięta prostopadle przez trakt z Niedźwiedzia do Stolca. Siedlisko wsi było zwarte i jednolite. Około 1824 r. nie istniał już młyn nad ciekiem wodnym na północny zachód od wsi. Działały natomiast dwa wiatraki usytuowane w północnej części wsi, na łagodnych wzniesieniach. W 3 ćw. XIX w., przeprowadzono przez Starczów obecną drogę z Ziębic przez Kamieniec do Złotego Stoku, co też doprowadziło do uregulowania przebiegu głównej wiejskiej drogi. Ten historyczny układ wsi pozostał bez większych zmian w końcu XIX w., z tym jednak, że siedlisko uległo miejscami redukcji. Nadal jednak czytelne były odcinki jego granicznych dróg. Zachował się też gęsty układ polnych dróg, relikt dawnego podziału na łany. Następnie w latach 1873–1874 poprowadzono koło Starczowa linię kolejową z Wrocławia do Kłodzka, ale dopiero na początku XX w. na północny wschód od Starczowa zbudowano przystanek kolejowy i obok — niewielką kolonię, m.in. z domem dla pracowników kolejowych. Obecnie czytelne są w ogólnych zarysach historyczny układ wsi oraz część granicznych dróg siedliska oraz dróg polnych (rozłogi).
Zabudowa wsi i założenia na jej terenie
Zespół kościelny
Składa się on z kościoła Św. Jana Chrzciciela (usytuowanego na wzniesieniu), cmentarza, plebanii i szkoły. Kościół wzniesiono przed 1353 r. nie w centrum wsi, ale na jej krańcu, co było rzadkością. Trudno wskazać na jednoznaczną przyczynę takiego wyboru miejsca, ale można przyjąć dwa wyjaśnienia. Kościół mógł być zbudowany później, jakiś czas po lokacji wsi i już po rozdziale ziemi, na gruncie podarowanym lub kupionym. Możliwe też, że wzniesiono go na krańcu wsi, aby mógł służyć mieszkańcom sąsiedniego Goleniowa, wsi należącej do parafii w Starczowie. Można tu wskazać pewne analogie usytuowania kościoła w Starczowie, jak np. położenie kościoła na krańcu Idzikowa od strony Pławnicy, dwóch wsi na Ziemi Kłodzkiej, tworzących jedną parafię
Ten niewielki, kościół pochodził z XV w. lub z 1 ćw. XVI w. O jej powstaniu lub przebudowie w tym czasie świadczyłyby widoczna na rysunku Wernera zakrystia zwieńczoną renesansową attyką oraz istniejący obecnie w wieży portal z ostrołucznym późnogotyckim laskowaniem. Kościół ten został scharakteryzowany w protokole wizytacyjnym z 1666 r., w którym zwrócono uwagę na sklepione i polichromowane prezbiterium, na nakrytą sklepieniem zakrystię oraz na murowaną, czworoboczną wieżę z trzema dzwonami. W 2 ćw. XVIII w. świątynię zbarokizowano, ale jej nie powiększono. Po tej właśnie przebudowie narysował ją Werner. Tak więc zachowano stare zamknięte prosto prezbiterium, zakrystię z renesansową attyką, krótką nawę, stary rozkład jej okien oraz wieżę z późnogotyckim portalem. Dwuosiowe elewacje nawy nakrytej sklepieniem kolebkowym z lunetami otrzymały podział ramowy charakterystyczny dla dojrzałego baroku 2 ćw. XVIII w., a wieżę podwyższono, rozczłonkowano siecią podziałów i nakryto barokowym, jednoprześwitowym hełmem. Kolejne przebudowy kościoła przypadły na lata 1788 i 1887. W trakcie tej ostatniej dobudowano do prezbiterium dwie, podobne, duże przybudówki. Tak powstała jednolita bryła wschodniej części kościoła nawiązująca do neoromańskiej architektury sakralnej szkoły berlińskiej 3 ćw. XIX w. W 1887 r. zlikwidowano też barokowy wystrój elewacji kościoła, i wykonano nowy w stylu uproszczonego neoklasycyzmu, upodobniony do wystrojów elewacji wiejskich domów. Kościół remontowano w latach 1974–1976. W poł. XVIII w. cmentarz otaczający kościół założony był na planie owalu i otoczony starym murem z bramą zwieńczoną trójkątnym naczółkiem. Po 1861 r. lub w r. 1887 cmentarz został powiększony od zachodu i w nowej jego części wytyczono krzyżowy układ alej, które obsadzono lipami. Wyburzono również częściowo kamienny mur i wzniesiono od strony wsi nowy, ceglany odcinek ogrodzenia z dwiema bramami filarowymi. Przykościelny cmentarz powiększano dwukrotnie po 1950 r. oraz w latach 80. lub 90. XX w.
Plebanię (nr 117) z niewielką zagrodą plebańską wzniesiono na przeciw kościoła, po drugiej stronie głównej wiejskiej drogi. Plebania pozbawiona sklepionych wnętrz ma bryłę charakterystyczną dla budownictwa 2 poł. XVIII w. i nosi ślady licznych przebudów z XIX i XX stulecia, w wyniku których utraciła swój pierwotny wystrój elewacji. Obecnie zbliżona jest stylistycznie do zabudowy wsi. Blisko kościoła wzniesiono także szkołę, początkowo wyznaniową, katolicką, później, od poł. XIX w. włączoną w krajowy system szkolnictwa. Obecnie istniejący budynek szkolny (nr 116) zbudowano w r. 1907.
Kapliczki i figury przydrożne
We wsi powstał dość duży zespół różnego rodzaju kapliczek. Przy drodze ze Starczowa do Biernacic (obecnie koło dworca PKP) lokalny budowniczy wzniósł późnobarokową kapliczkę domkową, stylistycznie nawiązującą do obiegowych rozwiązań formalnych 2 poł. XVIII w. Nie wiadomo, kiedy arkady kapliczki zamknięto neogotycką kratą. Jeśli była ona integralną częścią kapliczki, to musiała ona powstać w latach 40. XIX w. Nie przeczy temu zapóźnienie stylistyczne, jakie można obserwować w lokalnym budownictwie, kształtowanym przez wiejskich budowniczych, w którym oddziaływanie późnego baroku obserwowane jest jeszcze w 1 poł. XIX stulecia. W ogrodzie plebanii (nr 117) zachowała się kamienna kolumna Trójcy Świętej z 1751 r. stojąca początkowo prawdopodobniej przed kościołem, jak sugeruje to rysunek Wernera. Można sądzić, że to dobrej klasy dzieło rzeźby w stylu dojrzałego baroku zostało przeniesione przed plebanię ok. poł. XIX w., w trakcie budowy szosy z Ziębic do Złotego Stoku. Ponadto we wsi zachowała się kamienna, ludowa kapliczka słupowa (na przeciw nr 71) oraz stypizowane krucyfiksy z lat 60. i 70. XIX w. (przy domach nr 22, 27, 30, 86, 102 oraz przy polnej drodze, za domem nr 112)
Folwarki (nr 16, 44 i 111)
Na mapie z 1824 r. wyróżniono sześć największych zespołów mieszkalno-gospodarczych zabudowanych w czworobok, wśród których były założenia większe oraz mniejsze. Ok. poł. XIX w. do czterech z nich należały największe we wsi nadziały ziemi, ale tylko trzy można identyfikować z konkretnymi dobrami. Wiadomo, że w Starczowie podzielonym na dwie części znajdowały się folwark (nr 16), jedno z największych gospodarstw (nr 111) oraz dziedziczne sołectwo (nr 43–44). Folwark w północnej części wsi należał do kamienieckich dóbr książąt von Preussen. Gospodarstwo nr 111, może w przeszłości gospodarstwo klasztorne, było w 1 poł. XIX w. (wraz z całą południową częścią Starczowa) własnością księżny orańskiej, później jej córki, księżny Marianny. Po regulacji stosunków społeczno-ekonomicznych na wsi zostało wraz z częścią wsi wyłączone z dóbr kamienieckich. Później, w latach 1880–1930 gospodarstwo nr 111 stało się zrębem dóbr Försterów (?). Znajdujący się w Starczowie czwarty bardzo duży zespół mieszkalno-gospodarczy nr 17 należy uznać za gospodarstwo zamożnego kmiecia. Po 1945 r. został on zapewne z powodu wielkości areału gruntów przekazany PGR.
Folwark należący do dóbr kamienieckich (nr 16)
Folwark nr 16 założony był w 1 poł. XIX w. na planie prostokąta i ten regularny układ pozostał do dziś. Z jego zabudowy sprzed 1861 r. zachowała się jeszcze w 1990 r. stodoła, obecnie gruntownie przebudowana oraz obory z końca XIX w. Otrzymały one stylowy charakter oraz wystroje elewacji z ceglanymi obramieniami otworów i kamienną licówką. Budynki te reprezentują okazalsze budownictwo folwarczne 4 ćw. XIX w.
Dziedziczne sołectwo nr 35 lub 43
Folwark sołecki znajdował się w centrum wsi. Około 1824 r. tworzyły go budynki gospodarcze wydzielające czworoboczny, duży majdan. oraz dwa inne budynki stojące na przedłużeniu wschodniej pierzei folwarku, przed którą znajdował się staw, może pozostałość po młynie wzmiankowanym w XIV w. Około 1861 r. nie było już zabudowy wschodniej pierzei folwarku, a po r. 1861 ponownie zespół przebudowano. Wydzielono też na północ od niego obszar, na którym wzniesiono dwór sołecki. W obecnych swych formach budynek ten ukształtowany został w 1910 r., w duchu architektury wernakularnej, a pod względem stylistycznym w stylu postsecesji łączonej z neobarokiem. Jest to budynek stypizowany, reprezentujący budownictwo prowincjonalne i w niewielkim stopniu odbiega od charakteru okazalszej zabudowy wsi. Otoczenie dworu urządzono na sposób parkowy.
Posadzono tu m.in. lipy i kasztanowce. Park ten miał powierzchnię 5 ha. Obecnie najbardziej czytelna jest część założenia przed dworem sołeckim, teraz biblioteką. Część zabudowy folwarku wymieniono w latach 20. lub 30. XIX w. wznosząc m.in. dwie obory z charakterystycznymi facjatami zarysowanymi jak okna powiekowe. Obecnie folwark nie istnieje. Zachowały się tylko dwór sołecki, użytkowany jako Biblioteka Publiczna) oraz częściowo — urządzenie jego otoczenia, relikty parku oraz nowożytnego, kamiennego muru granicznego.
Zespół mieszkalno-gospodarczy nr 111, związany z dobrami Försterów (?)
Nie ma jednoznacznego dowodu, iż zespół mieszkalno-gospodarczy nr 111 był folwarkiem sołeckim, ale nie można tego wykluczyć. Sugeruje to wielkość folwarku, znacznie większego od zagród oraz związany z nim duży nadział ziemi. Folwark sołecki tworzą budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze pochodzące z ok. poł. XIX w. i otaczające duży, prostokątny majdan gospodarczy. Zostały one jednak tak bardzo przebudowane, że utraciły swój stylowy charakter.
Zabudowa wsi
Wśród zagród kmiecych wyróżniała się, już w 1824 r. duża zagroda kmieca nr 17, z dużym nadziałem ziemi. Układ majdanu gospodarczego oraz jego zabudowa ukształtowane zostały przed 1861 r. i z małymi zmianami przetrwały do lat 90. XX w. Zabudowa, w tym budynek mieszkalny zamykała wszystkie cztery pierzeje folwarku, a na południowy zachód od założenia stała stodoła. W latach 1991–2003 większość budynków gospodarczych wyburzono, a pozostały tylko budynek mieszkalny oraz wolnostojąca stodoła. Oba wyremontowano, w związku z tym utraciły one wiele ze swego stylistycznego charakteru. Pozostałą zabudowę wsi stanowiły już typowe zagrody chłopskie w większości wzniesione w 2 poł. XIX w., znacznie mniejsze np. od zagrody nr 17, budowane na planie podkowy lub w czworobok, czasem z wykorzystaniem starych murów. Niektóre z nich były okazalsze, a ich zabudowę współtworzyły bardzo obszerne budynki mieszkalno-gospodarcze oraz niekiedy budynki bramne. Domy lub mieszkalne części budynków kształtowano w duchu architektury wernakularnej. Najczęściej otrzymywały one wystroje w duchu neoklasycyzmu, mniej lub bardziej uproszczonego, tworzone przez gzymsowania, narożne lizeny, gzymsy nadokienne. Pojawiały się też neorenesansowe narożne, przemienne boniowania, czy też neogotyckie, tudorowskie gzymsy nadokienne. Obecnie w wyniku remontów przeprowadzanych w latach ok. 1991–2003 większość tych wystrojów elewacji została usunięta. Ich pozostałości zachowały się jeszcze na elewacjach budynków nr 22, 49 i 98. Skromniejsza zabudowa wsi tworzona w 2 poł. XIX w. przez pojedyncze budynki mieszkalno-gospodarcze naśladowała zabudowę okazalszych zagród. Ostatnio jednak, w wyniku remontów, także utraciła dużo ze swego stylowego charakteru. Jak można wnioskować z wyglądu zagród i domostw wypełniających siedlisko Starczowa były one typowe dla budownictwa wiejskiego oraz w większości powstały w 2 poł. XIX w. W pierwszych dziesięcioleciach XX w. pojawiły się w Starczowie nieliczne budynki o charakterze willowym (nr 52 i 71) oraz budynek wielorodzinny przy przystanku kolejowym (nr 1c)
Wykorzystano za zgodą autora z archiwum Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji we Wrocławiu
( 16 GRUDNIA 2003 ROKU )
Wszelkie prawa zastrzeżone
Komentarze
Brak komentarzy.
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Hormann
21/05/2013 15:23
Zapraszam na mój blogsmiley www.garazowe.poznan-bramy
.pl


kolezanka
08/10/2012 17:05
Witam a niewiedziałam,że się interesujesz robieniem stron.Tyle dlaczego Kamieniec a nie Bystrzyca.Pa.Pa.Pa

BOBO
08/10/2012 16:57
SERDECZNIE WITAM, OGLADALEM PANA FOTKI SĄ WSPANIAŁE.TAKIE PRAWDZIWE.POZDRAWIAM

Justyna Horska
04/10/2012 18:57
Fajna stronka,dużo historii.Młodzież winna zapoznać się z historią tych miast

BOBO
26/07/2012 07:31
Fajna stronka.Podziwiam Pana-tylko po co ta Świdnica

Copyright © 2006


Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie | okazjanazakupy.pl