STRONA GLÓWNA | DIECEZJA ŚWIDNICKA | PARAFIA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI | POGODA | PRIVATE | KATEDRA ŚWIDNICKA | POZNAJ KRAJ | POZNAJ ŚWIAT | FORUM | WSPOMNIENIA-ALBUM | ONET-ALBUM I | ONET-ALBUM II | KOŚCIÓŁ PARAFIALNY PRZED I PO REMONCIE W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM | BIOGRAFIA Sierpień 24 2019 22:32:03  
Nawigacja
STRONA GLÓWNA
ZAŁOŻENIE OSADY KAMIENIEC W 1096 ROKU
Powstanie zamku Kamenec w roku 1096
ARCHITEKTURA KOŚCIOŁA KLASZTORNEGO
KSIĄŻĘTA ŚLĄSCY WOBEC KLASZTORU CYSTERSÓW W KAMIEŃCU
Cystersi – zakon reformatorski u początków zasiedlania Środkowo- Wschodniej Europy
Klasztor cysterski w Kamieńcu Ząbkowickim
Rozkwit baroku w czasach kontrreformacji
Friedrich Bernhard Werner – syn ziemi kamienieckiej
Epizod z historii wojen śląskich
Sekularyzacja na Śląsku
UPADEK OPACTWA CYSTERSÓW
Modły na chwałę Bożą milkną po 602 latach
Skutki sekularyzacji – przełom klasztoru w Kamieńcu
Książę Albrecht Pruski (1809–1872) – założyciel „linii Albrechtów“
KSIĘŻNICZKA MARIANNA
Księżniczka Marianna Niderlandzka – Pani na Kamieńcu
Dzieła Karla Friedricha Schinkla na Śląsku
HISTORIA BUDOWY PAŁACU W KAMIEŃCU
Pałac w Kamieńcu
ZAŁOŻENIA OGRODOWE PRZY PAŁACU W KAMIEŃCU
EWANGELICKI KOŚCIÓŁ W KAMIEŃCU
DZIEWIĘTNASTOWIECZNE WIDOKI KAMIEŃCA
Kamieniec Ząbkowicki w czasach pokoju
FRIEDRRICH BERNHARD WERNER
NA SUROWYM KORZENIU
KAMIENIEC ZĄBKOWICKI POD KONIEC DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ.
Niemiecki Kamenz staje się polskim Kamieńcem Ząbkowickim
Repatriacje i osiedlanie się nowych mieszkańców
Wyjątki z życia gminy w latach 1946 – 1989
KAMIENIECKI PAŁAC - HISTORIA
GMINA KAMIENIEC ZĄBKOWICKI W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ ARCHEOLOGICZNYCH
PAŁAC W KAMIEŃCU ZĄBKOWICKIM PO ROKU 1945
Kamieniec Ząbkowicki na drodze do Europy
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Istebka
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Łopienica
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki-Goleniów Śląski
Historia wsi Byczeń - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Doboszowice-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Chałupki-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Mrokocin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Ożary - Gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pomianów Górny - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Pilce - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sosnowa-gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Suszka - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Sławęcin - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Śrem - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Starczów - gmina Kamieniec Ząbkowicki
Historia wsi Topola - gmina Kamieniec Ząbkowicki
BIOGRAFIA
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć I
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć II
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć III
Historia wsi Kamieniec Ząbkowicki - cześć IV
ŚWIDNICA
POŁOŻENIE ŚWIDNICY
ZARYS HISTORYCZNY ŚWIDNICY
KSIĘSTWO ŚWIDNICKO - JAWORSKIE
PANOWANIE CZESKO - WĘGIERSKIE
RZĄDY AUSTRIACKIE
ZABYTKI ŚWIDNICY
Katedra św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy
Kościół Świętego Krzyża w Świdnicy
Kościół św. Józefa w Świdnicy
Kościół św. Andrzeja Boboli w Świdnicy
Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski w Świdnicy
Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w Świdnicy
Zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Świdnicy
Zbór Kościoła Zielonoświątkowego w Świdnicy
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 18
Najnowszy Użytkownik: Iwona
Historia wsi Byczeń - gmina Kamieniec Ząbkowicki
BYCZEŃ
Dawne nazwy miejscowości
Bycen (1250, 1283, 1293, 1322, 1340, 1342, 1344, 1349), Bicen (1288, 1306), Byczinen (1316), Beczin (1335), Bixin (1339), Beyczano (1342), Byzen, Beyczano (1342), Byczen (1344, 1349), Byczano (1346, 1360), Byczan, Biczano (1353), Byczan (1359, 1364, 1376, 1393, 1400, 1418), villa Biczano (1361), Biczano (1361), Beyczan (1422, 1478), Bitzano (1426), Byczano (1427), Beutzen (1666), Beitzen (1845) Baitzen (1666, 1743, 1765, 1785, 1845–1945)
Kolonie i przysiółki
Klein Baitzen (1824, 1845, 1887, 1898), Ober Baitzen (1926). Klarenhof (1884–1939) — nowa nazwa starego młyna, a później folwarku na gruntach Byczenia, położonego na północny wschód od Topoli, obecnie w granicach tej wsi.
Etymologia nazwy wsi
Jak przypuszczają polscy etymolodzy pierwotna, historyczna nazwa wsi brzmiała Byczyna [lub Byczyn], i związana była z hodowlą lub wypasem bydła. W średniowieczu nazwa ta bywała zniekształcana i latynizowana, ale utrzymywała się dość długo, jeszcze w XV w. Niemiecka wersja miana wsi powstała w wyniku fonetycznego zniekształcenia nazwy średniowiecznej. Powrócono do niej po r. 1945.
Historia wsi, parafii i dóbr
Dzieje miejscowości
1250 — Pierwsza wzmianka o wsi. Nie wiadomo, kiedy Byczeń został przeniesiony na prawo niemieckie. Przed 1283 — Miejscowość należała do niejakiego Dirislausa de hrom, który miał na jej terytorium swoją siedzibę. 1293 — Istniał we wsi kościół parafialny. 1323 — Wymieniono miejsce młyńskie (Mühlstatt) przy potoku Czadelbach, które hroma zlokalizował na terenie późniejszej kolonii Byczenia — Małego Byczenia. 1393 — Po raz pierwszy wzmiankowano sołectwo i wówczas sołtysem w Byczeniu był niejaki hroma Goldsmyt. Sołectwo to powstało zapewne znacznie wcześniej. 1349 — Kamienieccy cystersi kupili wieś od panów de hrom. 1397 — Wymieniono karczmę i słodownię znajdujące się w Byczeniu. 1400–1428 — Tutejsze sołectwo zostało określone jako Gericht, co oznacza, że miało ono uprawnienia sądownicze większe niż zwykłe sołectwo. Podobne było pod tym względem do sołectw z Ziemi Kłodzkiej. Sołectwo w Byczeniu należało do kamienieckiego konwentu. Nieraz bywało odstępowane, jak właśnie w 1400 r., kiedy to opat kamieniecki przekazał je swemu wójtowi, bratu Reynczowi oraz swemu adwokatowi bratu hroma a i. Następnie w latach 1401–1428 sołectwo należało do Petera Heselera, a w 1427 — do hroma a hroma. Ok.1500 –1546 — W Byczeniu znajdował się targ solny, który został zlikwidowany na skutek protestów miasta Ziębic. 1643–1645 — W czasie wojny trzydziestoletniej wieś została spalona i opuszczona. (patrz — tabela). Po zakończeniu wojny w dużym stopniu zasiedlono ją na nowo. 1666 — Wzmiankowano, że powierzchnia wsi wynosi 18 łanów. 1750–1785 — Byczeń był niewielką terytorialnie wsią o charakterze rolniczo-rzemieślniczym, na terenie której znajdowały się liczne gospodarstwa kmiece. W tym okresie zbudowano też młyn, zlokalizowany na południe od Byczenia i przy nyskiej młynówce. 1810–1811(1812) — Po sekularyzacji zakonu cystersów, wieś przestała być własnością klasztorną i weszła w skład posiadłości królowej niderlandzkiej, a później — jej spadkobierców (patrz: dzieje dóbr). Przed 1824 — Przy młynie na nyskiej młynówce, na południe od Byczenia powstała kolonia Mały Byczeń (Klein Baitzen).
1830–1845 — Wzrosły zdecydowanie liczba domostw oraz zaludnienie Byczenia, który nadal zachował rolniczo-rzemieślniczy charakter. Integralną częścią wsi był wówczas Mały Byczeń, w którym w 1845 r. odnotowano istnienie kilku parcel. We wsi istniało sołectwo mające status dóbr rycerskich (rittermäßige), którego nie da się obecnie zlokalizować. Do sołectwa tego należała część gruntów dawnych dóbr, największa we wsi posiadłość ziemska. Ok. 1850–1937 — Po związanej z uwłaszczeniem regulacji stosunków społeczno-ekonomicznych na wsi i po wydaniu ordynacji powiatowej w 1872 r. Byczeń stał się samodzielną gminą wiejską podległą bezpośrednio administracji państwowej. W nowej strukturze administracyjnej wieś połączona została ze Starczowem, w którym znajdowały się siedziba okręgu administracyjnego i policyjnego (Amtsbezirk) oraz siedziba urzędu stanu cywilnego (Standeamt). W 4 ćw. XIX w. Byczeń, ze średniej wielkości areałem gruntów, miał ustabilizowaną sytuację ludnościową, ale w 1 poł. XX w. trochę się wyludnił. 1945–2003 — Byczeń został zasiedlony i nie wykazuje oznak wyludniania się. W powierzchnię wsi wliczono Mały Byczeń.
Historia rzymskokatolickiej parafii w Byczeniu
1293 — W Byczeniu istniał już kościół parafialny, którym administrował pleban Myleio. Parafia obejmowała Byczeń, Pomianów (część północno-zachodnią, zwaną później górną) oraz Mrokocin.
1335 — Parafia w Byczeniu należała do archiprezbiteriatu strzelińskiego. 1349 — Klasztor kamieniecki uzyskał prawo patronatu nad kościołem po kupieniu Byczenia od panów von oziw. 1359 — Konwent starał się o inkorporację byczeńskiego kościoła do klasztoru, co uczynił biskup wrocławski Przecław. Tak powstała w 1359 r. nowa, rozległa parafia z macierzystym, parafialnym kościołem w Byczeniu i z filialnym — w Starczowie, obejmująca także wsie Pomianów, Mrokocin oraz Goleniów Śląski. Miała być administrowana przez rektora. Tym samym Byczeń stał się siedzibą największej i najważniejszej parafii kamienieckiego konwentu. 1360 — Kościół w Byczeniu należał do archiprezbiteriatu ząbkowickiego. 1361 — W kamienieckim zgromadzeniu brakowało braci, w związku z czym biskup Przecław obsadził parafię w Byczeniu podległymi mu duchownymi. 1427 — Parafia w Byczeniu, ponownie administrowana była przez rektora. 1666 — Parafia zachowała swój dawny zasięg, z tym że swego duchownego miał również Starczów. W obu kościołach służbę duszpasterską sprawowali zakonnicy z Kamieńca. 1702–1732 — Opat Gerard oziwoda (1702–†1732) zbudował w Byczeniu nową plebanię. 1774 — Za opata Raphaela Rösnera wzniesiono we wsi obecny kościół. 1810 — Przeprowadzono sekularyzację klasztoru i od tego czasu parafia objęta została patronatem państwa. 1890 — Wydzielono z parafii w Byczeniu nową parafię w Starczowie, obejmującą także Goleniów. 1929 — W Byczeniu znajdował się kościół parafialny Św. Marcina biskupa. Do rzymskokatolickiej parafii mającej podobny zasięg jak przed 1359 r. należały Byczeń, Pomianów Górny i Mrokocin. 1945–2003 — Wieś przestała być siedzibą parafii i została przyłączona do parafii w Topoli. Byczeński kościół, który zachował swe dawne wezwanie, jest dziś kościołem filialnym, a plebanię oddano na cele świeckie.
Ewangelicy w Byczeniu
ok. 1850–1945 — Od połowy XIX w. zaczęli osiedlać się w Byczeniu ewangelicy, a ich napływ związany był powstaniem w Kamieńcu książęcej rezydencji. W 4 ćw. XIX w. należeli oni do kamienieckiej parafii ewangelickiej. W 1929 r. stanowili już ¼ liczby ludności wsi.
Historia dóbr
Przed 1283 — Wieś lub dobra w niej należały do niejakiego Dirislausa de encz, reprezentanta możnej rodziny uposażonej na Przedgórzu Sudeckim, w okolicach Henrykowa i Kamieńca. Niektórzy z przedstawicieli rodu nosili tytuł komesa. 1283 — Jako właściciele majętności (lenna) wzmiankowani byli synowie wspomnianego powyżej Dyrislausa, bracia encz i encz de encz, którzy mieli także dobra w okolicach Śremu. Z Byczenia dawali 9 marek jako uposażenie kaplicy zamkowej w Niemczy. W 1283 r. kwotą tą odebraną niemczańskiej kaplicy uposażył książę śląski Henryk fundowaną przez siebie kolegiatę Św. Krzyża we Wrocławiu. 1306 — Włości w Byczeniu należały do rycerza encz de encz († 1306). 1340–1349 — Byczeń był własnością rycerza enczko de encz zwanego enczko icz (Dangelwicz), który posiadał również Śrem i Topolę. Swą główną siedzibę miał on w Byczeniu. 1342 — Wzmiankowano we wsi enczko, które wówczas stało się dziedziczną własnością rycerza enczko de encz zwanego enczko icz. Książę zezwolił na podzielenie enczko na łany oczynszowane i zasiedlenie ich przez kmieci. Jak więc można sądzić, enczko ic de encz chodziło o lokację tych łanów na prawie niemieckim i uzyskiwanie z nich odpowiednich dochodów. Z późniejszych źródeł wynika, iż z gruntów dawnego enczko ponownie utworzono sołectwo lub je tylko powiększono. 1344 — Wzmiankowano młyn w Byczeniu, na rowie (fossatum) doprowadzonym do Nysy, czyli zapewne przy odcinku nyskiej Młynówki. Młyn ten, którego lokalizacja nie jest znana, należał do enczko de Damelwicz. 1346 — Rycerz enczko de encz zwany enczko icz prowadził spory z klasztorem o groble, odcinki nyskiej młynówki koło Topoli oraz o granice dóbr, zakończone ugodą w 1346. 1349–1376 — Elżbieta, córka Dzierżka z Byczenia sprzedała Byczeń opatowi Sieghardowi z kamienieckiego klasztoru. W r. 1376 inny przedstawiciel rodziny, enczko Beczow zrzekł się swoich praw w Byczeniu na rzecz klasztoru. 1349–1810 — Dobrami była cała wieś, która pozostawała własnością konwentu. Ponadto do cystersów należał byczeński las. Zapewne był to las na Hartaberge, obecnej Górze Zamkowej. 1811 (1812) — Po sekularyzacji dóbr klasztornych Byczeń przeszedł, wraz z 31 innymi, dawnymi wsiami klasztornymi w ręce królowej niderlandzkiej Frideriki Louisy Wilhelminy, księżniczki z rodu Hohenzollernów. 1838 — Byczeń otrzymała córka królowej Frideriki Louisy Wilhelminy — Marianna († 1883), która wyszła za mąż za swego kuzyna, księcia Albrechta von Preussen (por. omówienie dóbr książęcych w rozdziale poświęconym Kamieńcowi). Ok. 1850–1872 — Po przekształceniu Byczenia w nową, samodzielną gminę wiejską, został on wyłączony z kamienieckich dóbr książąt von Preussen. Zachowali oni we wsi tylko młyn (nr 88), który oddawali w dzierżawę.
Układ przestrzenny wsi
Byczeń położony jest w dolnej części południowego stoku Góry Zamkowej, przy drodze z Kamieńca do Goleniowa. Dzięki tej lokalizacji wyeksponowana jest panorama wsi. Znacznie poniżej Byczenia znajduje Byczeń Mały, nowsza część wsi z młynem nad nyską Młynówką. Obie części miejscowości są od siebie przestrzennie odizolowane.
Około połowy XVIII w. Byczeń (starsza i zasadnicza część wsi) miał taki zasięg jak obecnie i był wsią o stosunkowo małym siedlisku. Do gminy wiejskiej należały jednak stosunkowo rozległe grunty, w tym częściowo zalesione wzniesienie sąsiadujące od zachodu z Kamieńcem (Baitzen Harte). We wsi znajdowały się kościół, plebania i oraz folwark. Według pierwszego dokładniejszego planu wsi z r. 1824 funkcjonalne centrum Byczenia miało nieregularny układ i kształt nieregularnego placu przeciętego ukośnie przez drogę z Kamieńca do Goleniowa Śląskiego. Przy placu tym skupiały się kościół, zagroda plebańska, folwark i większe zagrody na planie podkowy. Układ ten był może reliktem jakiegoś starszego układu wsi, istniejącego przed lokacją na prawie niemieckim. Zapewne po tej lokacji powstała wschodnia część wsi, już typowa ulicówka, łącząca się z owalnym placem poprzez plac o zarysie trójkąta. Na początku XX w. historyczny układ wsi został rozbudowany od zachodu, przy drodze wylotowej do Kamieńca o nową część o układzie szeregowym. Natomiast na wschodnim skraju siedliska wsi wzniesiono zespół zabudowy cegielni. Tak ukształtowany, ruralistyczny układ wsi, częściowo wielodrożny i częściowo ulicowy zachował się do dziś. Ok. 1824 r. siedlisko wsi było obszerniejsze niż dziś, ale w 2 poł. XIX w. zostało znacznie zredukowane. Obecnie ograniczono je do działek siedliskowych. Przed 1785 r. na południowy zachód od Byczenia, przy młynówce w dolinie Nysy zbudowano młyn. Powyżej tego młyna, przy drodze z Kamieńca oraz przy drogach do młyna wykształciła się przestrzennie odizolowana od Byczenia mała i uboga osada o układzie wielodrożnym, mająca ok. 1824 r. zwarte siedlisko. Ten ruralistyczny układ Małego Byczenia zachował się do dziś, z tym że siedlisko zredukowane zostało do działek siedliskowych.
Zabudowa Byczenia i założenia na jego terenie
Kościół parafialny p.w. Św. Marcina biskupa i cmentarze
Hettwer przypuszczał, iż najstarszy kościół w Byczeniu był dworską kaplicą p.w. NMP, znajdującą się w zupełnie innym miejscu niż późniejszy kościół, który miał powstać w 1 poł. XVI w. W latach 1666/1667. kościół ten (Św. Marcina) został scharakteryzowany w protokole wizytacji kościelnej. Napisano wówczas, iż był on budynkiem murowanym z kamienia, krytym ceramiczną dachówką.
Miał czworoboczną, ceglaną wieżę z trzema dzwonami i zegarem oraz na dachu nawy — sygnaturkę z dzwonem. Wnętrze łącznie z nawą było sklepione, natomiast posadzkę wykonano z cegły. Podkreślono również, że krótko przed 1666 r. kościół był remontowany. Kościół otrzymał wówczas nowe stropy oraz odnowiono lub przebudowano chóry (empory, lożę patronacką?) oraz schody. Być może śladem tej przebudowy, a może tylko częściowej barokizacji był np. okulus w elewacji nawy zaznaczony na rysunku Wernera. Ok. poł. XVIII w. kościół stał na terenie cmentarza założonego na planie owalu, otoczonego kamiennym murem (wzmiankowanym w r. 1666) z jednokondygnacjowym, wydłużonym budynkiem bramnym. Tak wyglądającą świątynię rysował Wernera ok. poł. XVIII w. W porównaniu z innymi średniowiecznymi lub nowożytnymi kościołami w okolicach Kamieńca prezentowała się ona okazale. Był budowlą jednowieżową, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium i nawą z sygnaturką.
W XVIII w. zaszła konieczność wzniesienia w Byczeniu nowego kościoła. W przedsięwzięcie to zaangażowali się kamieniecki opat, bogaci młynarze z Byczenia, kmiecie oraz wierni z całej parafii. Przedstawiciele gminy oraz budowniczy J. Kauffmann, który miał wznieść kościół, zostali wysłani przez opata do klasztoru benedyktynów w Břevnowie, aby tam zapoznać się z formalnie nowoczesnymi dziełami Dienzenhofera. Kauffmann, syn krawca z Topoli, przywiózł z tej podróży własny lecz niewątpliwie powstały pod wpływem wielkiego mistrza projekt ścienno-filarowego kościoła w Byczeniu, którego rzut utworzono wpisując owal w prostokąt ze ściętymi narożnikami.
Podjęto budowę. Stary kościół został wyburzony, a na jego miejscu wzniesiono w latach 1771–1774 nową, obecną, późnobarokową świątynię, z prostokątną nawą ze ściętymi i zaokrąglonymi narożnikami, rozbudowaną artykulacją elewacji i dużymi, obramionymi oknami dobrze doświetlającymi wnętrza. Małe okna ujęto kamiennymi obramieniami uszakowymi. W sposób nietypowy rozwiązano też dach kościoła — jako czterospadowy, odseparowany od wieży. Równie efektownym dachem, czterospadowym, mansardowym z wklęsłymi połaciami nakryto zakrystię. Nad kruchtą umieszczono spłaszczoną kopułę. Portal z datą 1774, zdobiony ornamentem wstęgowo-cęgowym na groszkowanym tle wykonał kamieniarz Anton Müller z Dzierżoniowa. Tak prezentujący się kościół należy uznać za dzieło dobrej klasy. Zadbano też o wygląd wnętrza świątyni zdobiąc je sztukateriami i polichromią w stylu rokoka. Tę ostatnią wykonali w 1774 r. J. Hocker (z Nysy lub jej okolic) i Johann Nepomuk Kümpfe z Górnej Bawarii. Ikonograficzny program fresków odnosi się do Teologii Łaski i jest prezentowany przez Cnoty Boskie (w prezbiterium), przez przedstawienia związane z Sakramentami, jako środkami uzyskania Bożej Łaski (w nawie) oraz poprzez wyobrażenie Krzyża, któremu zawdzięcza się Łaskę Bożą (nad organami). Przedstawienia te wzbogacane są dodatkowo elementami malarstwa rodzajowego. Interesującym jest fakt, iż to polichromia kościoła została ufundowana przez dwóch młynarzy z Byczenia. Ambona oraz ołtarze były dziełem stolarza z Byczenia J. Junga. Tak zbudowany, zdobiony i wyposażony kościół został uznany przez Hettwera za dobre dzieło rodzimej, lokalnej sztuki, wyraz ekonomicznych i kulturotwórczych możliwości zamożniejszych warstw ludności wiejskiej. Kościół odnawiano w latach 1836 (odbudowa dachu), — 1840 (pierwsza renowacja wystroju wnętrza) — 1902 (druga renowacja wystroju wnętrza, nie we wszystkim dobra) oraz — w latach 1972, 1998 i 1999.
Po wzniesieniu nowego kościoła zachowano stary mur cmentarny. Wyburzono budynek bramny i zbudowano nową późnobarokową bramę oraz furtę. Obok, wmurowano cokół z figurą Św. Jana Nepomucena. Następnie w 1 ćw. XIX w. przebudowano odcinek na łukowy i urządzono przy nim Małą Kalwarię. Ustawiono rzeźby przedstawiające Chrystusa w Ogrójcu i anioła, śpiących Apostołów oraz Ukrzyżowanie z Marią Magdaleną. Obecnie stary cmentarz nie jest czynny od ok. 1980 r. W związku z tym użytkuje się nowy cmentarz w północnej części wsi, założony prawdopodobnie w latach 30. XX w.
Plebania, obecnie budynek służący celom świeckim nr 18
Wzniesiono ją w latach 1728–1730 w stylu wczesnego baroku jako dwutraktowy budynek ze sklepioną kancelarią w przyziemiu, ze środkowym korytarzem (na piętrze), oraz z tunelową klatką schodową. Wnętrza przyziemia sklepiono. Elewacje rozczłonkowano podziałem sieciowym i ozdobiono dekoracyjnymi płycinami oraz wolutowym szczytem od strony placu. Dach ożywiono ozdobnymi kominami. Ze względu na swój wygląd budynek bardzo przypomina klasztorne kurie majątkowe np. w Przyłęku oraz w Dzbanowie (w gminie Bardo Śląskie). W XIX i XX w. plebania w Byczeniu była przebudowywana i częściowo utraciła wystrój elewacji. Jak wynika z rysunku Wernera ok. poł. XVIII w. plebani towarzyszyła zagroda plebańska oddzielona od placu ogrodzeniem Teren przed plebanią wydzielało ozdobne, ażurowe ogrodzenie doprowadzone do bramy powstałej równocześnie z plebanią. Bramę tworzył odcinek muru z półkoliście zamkniętym otworem, zwieńczony przerwanym segmentowym naczółkiem, skrajnie zwieńczonym kulami. Centrum naczółka zaznaczono prostokątną nastawą ujętą przez fragmenty naczółka segmentowego i również dekorowanego kamienną kulą. Obecnie brama ta już nie istnieje. W XVIII w. w zagrodzie plebańskiej znajdowały się budynki gospodarcze o konstrukcji szkieletowej. Zostały one w XIX stuleciu zapewne wymurowane. Na pocz. XX w. wzniesiono w zagrodzie obecne, nowe, okazałe budynki gospodarcze (stodołę i stajnię) z elewacjami licowanymi kamieniem, zestawionym z ceglanymi obramieniami otworów. Przebudowano też ogrodzenia od strony placu, które po 1945 utraciły swój stylowy charakter.
Założenie obronne (grodzisko)
Założenie obronne w Byczeniu było siedzibą rycerską użytkowaną w XIII w. oraz w 1 poł. XIV stulecia. Znajdowało się na kulminacji wzniesienia w zachodniej części wsi, blisko nieregularnego wiejskiego placu i kościoła. Na relikty tego założenia, wały i fosę zwrócono uwagą już w 1841 r. Ponadto jego układ zaznaczono ma mapie katastralnej z 1861 r. Jak z mapy tej wynika byczeński gród rycerski ukształtowany był na planie pięcioboku z zaokrąglonymi narożami, a na jego terenie znajdowała się cylindryczna wieża, co poświadczają również współczesne obserwacje. W 1841 r. pozostałości grodu należały do rycerskiego (rittermäßige) sołectwa.
Folwark lub zagroda (obecnie nie istniejący)
Jak wiadomo, byczeńskie allodium, z którym związane było grodzisko, zostało po 1342 r. rozparcelowane, czyli podzielone na łany odstąpione kmieciom i chyba sołectwu.
Zapewne z dawnymi gruntami allodialnymi związany był folwark lub duża zagroda. Ten zespół mieszkalno-gospodarczy usytuowany nietypowo, blisko kościoła, i na fragmencie nawsią. Ok. 1824 r. założony na planie czworoboku i miał zabudowę ze wszystkich stron. W końcu XIX w. pozostały budynki tylko w dwóch pierzejach, których obecnie już nie ma. Po wyburzeniu folwarku plac przed kościołem został w naturalny sposób powiększony o nową część o wrzecionowatym zarysie.
Zabudowa wsi
Pierwszą ogólną charakterystykę zabudowy wsi można sformułować na podstawie mapy topograficznej z 1824 r. Wynika z niej, że najokazalsza zabudowa, złożona głównie z zagród na planie podkowy skupiała się przy nieregularnym placu w zachodniej części wsi, a jej zwarty układ czytelny jest także dziś. Przykładem tej wcześniejszej, okazalszej zabudowy wsi jest zagroda nr 58 (z domem mieszkalnym oraz bramą i furtką) zbudowana zapewne w 1 ćw. XIX w. Około 1824 r na pozostałych częściach siedliska występowała już zabudowa bardziej zróżnicowana, w tym skromniejsza. Niektóre ze znajdujących się tu zagród także budowane były z aspiracjami, o czym świadczy np. późnobarokowa brama gospodarstwa nr 29, wzniesiona w 1 ćw. XIX w. W 2 poł. XIX w. nastąpiła radykalna wymiana znacznej części zabudowy Byczenia lub przebudowa i rozbudowa starszych budynków. Wzniesiono też wówczas we wschodniej części wsi, często na wąskich działkach, nowe zagrody, głównie na planie podkowy, czasem zamknięte od ulicy budynkami bramnymi (nr 26). Najczęściej wznoszono budynki tradycyjne z odeskowanymi szczytami lub stypizowane, w stylu uproszczonego neoklasycyzmu, mające często ozdobne szczyty. Na tym tle wyróżnia się wzniesiony na pocz. XX w. dom nr 42, zbudowany w stylu niderlandzkiego neorenesansu, dość rzadko występującego w budownictwie wiejskim. W większych wsiach domy wznoszone w tym stylu służyły jako budynki użyteczności publicznej. Natomiast stypizowane postsecesyjne budownictwo mieszkalne pierwszych dziesięcioleci XX w. reprezentuje dom nr 5. O wiele skromniejsza była zabudowa Byczenia Małego, złożona głównie z szeroko- lub wąsko frontowych budynków mieszkalno-gospodarczych przebudowanych w 2 poł. XIX w. oraz z dwóch budynków z ok. 1910 r., w stylu postsecesji, willowego (nr 77 lub 82) i wielorodzinnego (nr 80) Były one zapewne przeznaczone dla urzędników i pracowników najemnych zatrudnionych w młynie.
Zespół młyna i cegielni oraz kolejowe budownictwo techniczne
Budownictwo przemysłowe Byczeniu (łącznie z Byczeniem Małym) reprezentują zespoły młyna i cegielni. Obecny młyn w Byczeniu Małym (nr 88) zaczął funkcjonować w latach ok. 1750–1785. W latach ok. 1850–1861 r. zespół młyna był przebudowywany, aż osiągnął dzisiejszą skalę. Obecny swój kształt otrzymały młyn, stodoła i obora. Później, w latach 1861–1880 wzniesiono w obrębie zagrody młyńskiej nowy budynek mieszkalny. Przed 1861 r. istniał też budynek po południowej stronie nyskiej młynówki, należący do kamienieckich dóbr, zastąpiony na pocz. XX w. przez tartak o konstrukcji szkieletowej. Wówczas też, w 1909 r. przebudowano młyn. W 1 poł. XX w. zespół młyna należał do kamienieckich dóbr książąt von Preussen i był oddawany w dzierżawę.
Zespół cegielni (nr 32) należącej do dóbr książąt von Preussen, usytuowany został na wschodnim krańcu Byczenia. Nie wiadomo, kiedy powstał. Ze starszego zespołu cegielni pozostał stylowy komin (z 4 ćw. XIX w.), natomiast obecne budynki cegielni są stosunkowo nowe. Są to budynek administracyjny nr 32 wzniesiony w ok. 1910 r. w stylu postsecesji oraz bezstylowe, ceglane budynki produkcyjne z 1 poł. XX w. Koło Byczenia przechodzą torowiska dwóch linii kolejowych — z Ząbkowic do Nysy oraz z Kamieńca do Złotego Stoku. Znajdują się na nich wiadukty kolejowe. Na pierwszej z nich jest to kamienny, sklepiony wiadukt z 1874 r.
Podobne dwa wiadukty znajdują się zapewne na dalszym odcinku linii ku Doboszowicom. Obecnie są niedostępne drogami kołowymi, które częściowo zaorano. Z kolei na drugiej, wąskotorowej linii kolejowej, nad drogą do Doboszowic istnieje późniejszy wiadukt z 1912 r. z murowanymi przyczółkami i stalowym mostem.
Wykorzystano za zgodą autora z archiwum Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji we Wrocławiu ( 16 GRUDNIA 2003 ROKU ) JERNUSZ Wszelkie prawa zastrzeżone
Komentarze
Kent11 dnia grudzień 13 2012 11:11:25
replica fake watches
Dodaj komentarz
Zaloguj się, żeby móc dodawać komentarze.
Oceny
Dodawanie ocen dostępne tylko dla zalogowanych Użytkowników.

Proszę się zalogować lub zarejestrować, żeby móc dodawać oceny.

Brak ocen.
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Hormann
21/05/2013 15:23
Zapraszam na mój blogsmiley www.garazowe.poznan-bramy
.pl


kolezanka
08/10/2012 17:05
Witam a niewiedziałam,że się interesujesz robieniem stron.Tyle dlaczego Kamieniec a nie Bystrzyca.Pa.Pa.Pa

BOBO
08/10/2012 16:57
SERDECZNIE WITAM, OGLADALEM PANA FOTKI SĄ WSPANIAŁE.TAKIE PRAWDZIWE.POZDRAWIAM

Justyna Horska
04/10/2012 18:57
Fajna stronka,dużo historii.Młodzież winna zapoznać się z historią tych miast

BOBO
26/07/2012 07:31
Fajna stronka.Podziwiam Pana-tylko po co ta Świdnica

Copyright © 2006


Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie | okazjanazakupy.pl